NOAA ၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့ထုတ် ENSO Evolution Update နှင့် နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်နေ့ထုတ် Global Tropics Hazards (GTH) Outlook (11–24 Nov 2026) အစီရင်ခံစာများအရ အယ်လ်နီညိုအခြေအနေသည် သမိုင်းဝင်အဆင့်အထိ အားကောင်းနေပြီး ၂၀၂၇ မိုးရာသီအထိ သက်ရောက်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဖြစ်ပါသည်။ အဆိုပါ အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံ၍ သုံးသပ်ထားသော မိုးလေဝသနှင့် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ သုံးသပ်ခန့်မှန်းချက် အပြည့်အစုံ ဖြစ်ပါသည်-
(နိုဝင်ဘာ ၄ ရက် - နေ့လည် ၁ နာရီတွင် ရေးသားပြီးစီးသည်)
=============

၁။ ၂၀၂၆–၂၀၂၇ အယ်လ်နီညို ဖြစ်ပေါ်မှုနှင့် အားကောင်းနေမှု အခြေအနေ (Current Status & Evolution)

📌 ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အပူချိန် (SST Anomalies): အီကွေတာတစ်လျှောက် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသများတွင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အပူချိန်များ သိသာစွာ မြင့်တက်လျက်ရှိပါသည်။ အပတ်စဉ် စောင့်ကြည့်ချက်များအရ Niño ရပ်ဝန်းများတွင် ရေမျက်နှာပြင်အပူချိန် ပုံမှန်ထက်ပိုမိုမြင့်မားနေသည့် အခြေအနေများမှာ Niño 4 တွင် +0.2°C, Niño 3.4 တွင် +2.5°C, Niño 3 တွင် +3.7°C နှင့် တောင်အမေရိက ကမ်းရိုးတန်းနှင့် နီးသော Niño 1+2 ရပ်ဝန်းတွင် +4.6°C အထိ မြင့်တက်နေသည်ကို တွေ့ရပါသည်။

📌 RONI (Relative Oceanic Niño Index): ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်–စက်တင်ဘာ (JAS) သုံးလပျမ်းမျှ RONI အညွှန်းကိန်းသည် +1.7°C သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး၊ အောက်တိုဘာလ အခြေအနေအရ သမိုင်းဝင် အလွန်အားကောင်းသည့် အယ်လ်နီညို (Super/Very Strong El Niño - ရေပြင်အပူချိန် ပုံမှန်ထက် ≥ 2.0°C မှ 2.5°C အထက်) အဆင့်သို့ မြင့်တက်နေပါသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ–ဒီဇင်ဘာ ကာလအတွင်း ဤကဲ့သို့ သမိုင်းဝင် အားကောင်းမှု ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေမှာ ၈၃% အထိ ရှိနေပါသည်။

📌 လေထုနှင့် သမုဒ္ဒရာ တုံ့ပြန်မှု (Atmospheric & Ocean Coupling): အီကွေတာတလျှောက် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အောက် ပေ ၃၀၀ အထိ သမုဒ္ဒရာအောက်ရေထု အပူပမာဏ (Upper-Ocean Heat Content) မြင့်မားနေပြီး အရှေ့ဘက်သို့ ရွေ့လျားသော ပင်လယ်ရေနွေးလှိုင်း (Downwelling Kelvin Waves) များ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်။ လေထုအတွင်း၌လည်း မိုးတိမ်ဖြစ်ထွန်းမှုကို ပြသသည့် OLR Anomalies အရ အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှားနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ရေပြင်များတွင် သမားရိုးကျ မိုးတိမ်ဖြစ်ထွန်းမှုများ ပြတ်တောက်အားနည်းကာ (Positive OLR / Suppressed Convection)၊ ပစိဖိတ်အလယ်ပိုင်းသို့ မိုးရွာသွန်းမှု ဇုန်များ ရွေ့လျားသွားခဲ့ပါသည်။

၂။ ကာလအပိုင်းအခြားအလိုက် ဖြစ်နိုင်ခြေ ခန့်မှန်းချက်များ (Probabilities & Climate Outlook) (ဇယားပုံတွင်ကြည့်ပါ)

၃။ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်နိုင်မည့် အကျိုးဆက်များ

🌡️ အပူဒဏ်နှင့် မိုးခေါင်ရေရှားမှု: ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော Walker Circulation ပြောင်းပြန်လည်ပတ်မှုကြောင့် အရှေ့တောင်အာရှပေါ်တွင် လေဖိအားများပြီး လေအောက်သို့ နစ်ဆင်းသည့်စနစ် (Atmospheric Sinking Motion) အားကောင်းကာ မိုးတိမ်ဖြစ်ထွန်းမှုကို တားဆီးထားမည်ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းကြောင့် ၂၀၂၇ နွေရာသီတွင် စံချိန်တင် အပူချိန်များ မြင့်တက်လာနိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း အပူပိုင်းဇုန် (မကွေး၊ မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်းအောက်ပိုင်း) တွင် သောက်သုံးရေရှားပါးမှု ပြင်းထန်နိုင်ပါသည်။

🔴 မုတ်သုံမိုး ပုံမမှန်ခြင်း: သမိုင်းတစ်လျှောက် အားကောင်းသော အယ်လ်နီညိုနှစ်များ (ဥပမာ- ၁၉၉၇-၉၈၊ ၂၀၁၅-၁၆) ၏ အခြေအနေအရ မိုးဦးကာလ မုတ်သုံလေဝင်ရောက်မှု နောက်ကျလေ့ရှိပြီး စုစုပေါင်း မိုးရေချိန် ပုံမှန်အောက် လျော့နည်းလေ့ရှိပါသည်။ ၂၀၂၇ မိုးလယ်ကာလများတွင်လည်း မုတ်သုံလေ ပြတ်တောက်မှုများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။

🔴 အချိန်အခါမဟုတ် မိုးရွာသွန်းမှုနှင့် ရုတ်တရက် မုန်တိုင်းအန္တရာယ်: အယ်လ်နီညိုသည် အပူချိန်ကို အဓိကမြင့်တက်စေသော်လည်း ၂၀၂၆ နိုဝင်ဘာလကဲ့သို့ ကူးပြောင်းကာလများတွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အတွင်း မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်မှု အကြိမ်ရေ မြင့်တက်လာနိုင်သဖြင့် ရိတ်သိမ်းချိန် စပါးခင်းများ ပျက်စီးနိုင်သည့် အန္တရာယ် ရှိနေပါသည်။

၄။ မြန်မာပြည်သူများနှင့် စိုက်ပျိုးရေးတောင်သူများအတွက် ဆောင်ရန်/ရှောင်ရန် အကြံပြုလမ်းညွှန်ချက်များ

(က) စိုက်ပျိုးရေး တောင်သူများအတွက် ဆောင်ရန်များ (Do's):

✅ ရေစုဆောင်း ထိန်းသိမ်းခြင်း: ၂၀၂၆ နှစ်ကုန်ပိုင်း မိုးကြွင်းမိုးကျန်များနှင့် ဆည်တမံရေများကို အလေအလွင့်မရှိအောင် ကြိုတင် စုဆောင်း သိုလှောင်ထားပါ။

✅ သီးနှံပုံစံ ပြောင်းလဲစိုက်ပျိုးခြင်း: ၂၀၂၇ နွေရာသီနှင့် မိုးဦးကာလအတွက် ရေလိုအပ်ချက်နည်းပြီး အပူဒဏ်ခံနိုင်သော သီးနှံများ (ဥပမာ- နှမ်း၊ ပဲတီစိမ်း၊ နေကြာ၊ ပြောင်းဖူး) နှင့် သက်တမ်းတို စပါးမျိုးများကို ဦးစားပေး ရွေးချယ်စိုက်ပျိုးပါ။

✅ ရေခြွေတာရေး နည်းစနစ်များ ကျင့်သုံးခြင်း: ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရာတွင် အစို/အခြောက် အလှည့်ကျစနစ် (Alternate Wetting and Drying - AWD) နှင့် အစက်ချရေသွင်းစနစ် (Drip Irrigation) များကို အသုံးပြုပါ။

✅ မြေဆီလွှာ အစိုဓာတ်ထိန်းခြင်း: သီးနှံအကြွင်းအကျန်များ၊ ကောက်ရိုးများဖြင့် မြေဖုံးခြင်း (Mulching) ပြုလုပ်ပြီး ရေငွေ့ပျံမှုကို လျှော့ချပါ။

ရှောင်ရန်များ (Don'ts):

❎ ရေရရှိမှု မသေချာသော နွေစပါးဧကများကို အတိုင်းအဆမရှိ တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးခြင်း မပြုပါနှင့်။

❎ မိုးဦးမိုး ရွာသွန်းမှု အစောပိုင်း အခြေအနေကို ကြည့်၍ စပါးခင်းများ ရုတ်တရက် စိုက်ပျိုးကြဲပက်ခြင်း မပြုပါနှင့် (မိုးခေါင်ရပ်ဝန်း ရက်ရှည်လည်ပါက ပျိုးပင်များ ပျက်စီးနိုင်ပါသည်)။

❎ လယ်ယာစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများနှင့် ကောက်ရိုးများကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်း လုံးဝရှောင်ကြဉ်ပါ (အပူချိန်ပြင်းထန်ချိန်တွင် တောမီးကူးစက်လောင်ကျွမ်းလွယ်ပါသည်)။

(ခ) ပြည်သူလူထုနှင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွက် ဆောင်ရန်များ (Do's):

✅ သောက်သုံးရေ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု: ကျေးလက်ဒေသများရှိ ရေကန်၊ တွင်း၊ အဝီစိတွင်းများ ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် သန့်ရှင်းရေးကို ၂၀၂၆ နှစ်ကုန်ပိုင်းမှစတင်၍ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းကာ သိုလှောင်ကန်များ စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ထားပါ။

✅ ကျန်းမာရေး ဂရုပြုခြင်း: ၂၀၂၇ နွေရာသီ ပြင်းထန်အပူချိန်များအတွက် အပူဒဏ်ကြောင့်ဖြစ်သော ရောဂါများ (Heat Stroke, ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း) ကို ကာကွယ်ရန် ရေများများသောက်သုံးပြီး နေ့လယ်ဘက် အပူပြင်းချိန်များတွင် အပြင်ထွက်ခြင်းကို လျှော့ချပါ။

✅ မိုးလေဝသ သတင်းကို စဉ်ဆက်မပြတ် စောင့်ကြည့်ခြင်း: အယ်လ်နီညိုအညွှန်းကိန်းများနှင့် သက်ဆိုင်ရာ ဒေသန္တရ မိုးလေဝသ ထုတ်ပြန်ချက်များကို ပုံမှန်လေ့လာ အကဲဖြတ်ပါ။

ရှောင်ရန်များ (Don'ts):

❎ ရေအရင်းအမြစ်များကို အကျိုးမဲ့ သုံးစွဲဖြုန်းတီးခြင်း လုံးဝမပြုလုပ်ပါနှင့်။

❎ အပူဒဏ်ပြင်းထန်ချိန်များတွင် သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် ကလေးငယ်များကို လေဝင်လေထွက် မကောင်းသော ပိတ်လှောင်ထားသည့် နေရာများတွင် မထားပါနှင့်။

❎ တောမီးနှင့် လူနေရပ်ကွက် မီးလောင်ကျွမ်းမှု ဖြစ်စေနိုင်သော ပေါ့ဆမှုများ (မီးကြွင်းမီးကျန် စွန့်ပစ်ခြင်း) ကို အထူးသတိထား ရှောင်ကြဉ်ပါ။

NOAA Climate Prediction Center (CPC/NWS) မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၉ ရက်နှင့် ၂၀ ရက် (ထုတ်ပြန်ချက်အရ အောက်တိုဘာ ၂၁ ရက် မွမ်းမံမှုများပါဝင်) တို့တွင် ထုတ်ပြန်လိုက်သည့် Global Tropics Hazards Outlook (Oct 28 - Nov 10, 2026) ၊ ENSO Evolution Update (19 October 2026) အစီရင်ခံစာများကို စုစည်းလေ့လာမှု အချက်အလက်များအရ လာမည့် ၃ လ အတွင်းဖြစ်ပေါ်နိုင်မည့် ရာသီဥတု ဖြစ်စဉ် UPDATED ခန့်မှန်းချက်များကို အသေးစိတ် သုံးသပ်တင်ပြခြင်း -
(အောက်တိုဘာ ၂၁ ရက်၊ နံနက် ၁၁ နာရီ)
=============

၁။ အယ်လ်နီညို (El Niño) လက်ရှိအခြေအနေနှင့် လာမည့် ၃ လပတ် ခန့်မှန်းချက်

ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အပူချိန်နှင့် လေထုတုံ့ပြန်မှု အခြေအနေ:

ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အီကွေတာ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းတွင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အပူချိန် မူမမှန်မှုများ (Relative SST Anomalies) ဆက်လက်မြင့်မားလျက်ရှိပြီး၊ အောက်တိုဘာလလယ်အထိ ရရှိသော အပူချိန် အညွှန်းကိန်းများမှာ Niño-3.4 တွင် + 2.4°C ၊ Niño-3 တွင် +3.5°C နှင့် Niño-1+2 တွင် +4.4°C အသီးသီး တည်ရှိနေပါသည်။

အီကွေတာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းတစ်လျှောက် အနိမ့်ပိုင်း (850-hPa) အနောက်လေမုန်တိုင်းများ (Westerly wind anomalies) နှင့် အထက်ပိုင်း (200-hPa) အရှေ့လေများ (Easterly wind anomalies) လွှမ်းမိုးထားဆဲဖြစ်ရာ အယ်လ်နီညို၏ ပုံမှန် လေထု-သမုဒ္ဒရာ ဆက်စပ်ဖြစ်စဉ် (Coupled Ocean-Atmosphere System) လုံးဝ ခိုင်မာလျက်ရှိပါသည်။

လာမည့် ၃ လပတ် အယ်လ်နီညို အားကောင်းနိုင်မှု ခန့်မှန်းချက်:

NOAA CPC ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ အယ်လ်နီညိုသည် လာမည့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ မှ ၂၀၂၇ ခုနှစ် မတ်လ (JFM 2027) ထိ Strong-to-Very Strong El Niño အဆင့်တွင် ဆက်လက် ရှိနေမည်ဖြစ်ကြောင်း ၈၃% ထက်မနည်းသော စိတ်ချရမှုဖြင့် အတည်ပြုထားပါသည်။

၃ လပတ် Relative Oceanic Niño Index (RONI) အညွှန်းကိန်းအရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ-ဒီဇင်ဘာ (OND) တွင် ၈၃% နှင့် နိုဝင်ဘာ-ဇန်နဝါရီ (NDJ) တွင် ၇၀% အထိ ခဲ့ဖူးသမျှ အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်များအနက် သမိုင်းဝင် အားအကောင်းဆုံး အဆင့် (Index ≥ +2.5°C) သို့ ရောက်ရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားပါသည်။

၂၀၂၇ ခုနှစ် နွေဦးအကူး မတ်-မေ (MAM) ကာလမှစ၍ အယ်လ်နီညို စတင် အားပျော့လာမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဧပြီ-မေ-ဇွန် (AMJ) နှင့် မေ-ဇွန်-ဇူလိုင် (MJJ) လများတွင် Neutral (ပုံမှန်အခြေအနေ) သို့ ရောက်ရှိသွားမည်ဟု ခန့်မှန်းထားပါသည်။

၂။ Global Tropics Hazards Outlook (Oct 28 - Nov 10, 2026) နှင့် MJO သုံးသပ်ချက်

MJO နှင့် Positive IOD (+IOD) ၏ ရိုက်ခတ်မှု

အယ်လ်နီညို၏ ရေရှည်စက်ဝန်း လွှမ်းမိုးထားမှုကြားမှ မကြာသေးမီသီတင်းပတ်အတွင်း MJO (Madden-Julian Oscillation) Signal သည် အနောက်ကမ္ဘာခြမ်းမှတစ်ဆင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ (Phase 2) သို့ စတင် ရောက်ရှိလာခဲ့ပါသည်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် Positive Indian Ocean Dipole (+IOD) သည် အောက်တိုဘာလကုန်နှင့် နိုဝင်ဘာလဆန်းပိုင်းတွင် MJO နှင့် ပူးတွဲ အားကောင်းလာမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမြောက်ပိုင်း ပင်လယ်များတွင် မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေ

အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်း MJO ရောက်ရှိလာမှုနှင့် +IOD ဖြစ်စဉ်တို့ ပေါင်းစပ်လိုက်သဖြင့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် (Bay of Bengal) အတွင်း အောက်တိုဘာလကုန် (Oct 28 - Nov 03) Week-1/Week-2 ကာလများအတွင်း မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေ ၆၀% (60% probability of TC formation) အထိ သသိသာသာ မြင့်တက်လာကြောင်း CPC ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားပါသည်။

၃။ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်နိုင်သည့် လာမည့် ၃ လပတ် ရာသီဥတု သုံးသပ်ချက်

Very Strong El Niño အရှိန် ဆက်လက်လွှမ်းမိုးထားခြင်း၊ Positive IOD (+IOD) နှင့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အတွင်း MJO ဝင်ရောက်လာခြင်းတို့ကြောင့် လာမည့် ၃ လပတ် (၂၀၂၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ မှ ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ) အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် အောက်ပါ ရာသီဥတု အခြေအနေများကို အထူးသတိပြုရန် လိုအပ်ပါသည် -

အောက်တိုဘာလကုန်/နိုဝင်ဘာလဆန်း မုန်တိုင်းနှင့် မိုးရွာသွန်းမှု အန္တရာယ်

- Global Tropics Hazards Outlook အရ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အတွင်း မုန်တိုင်းဖြစ်နိုင်ခြေ ၆၀% ထိ ရှိနေသဖြင့်၊ နိုဝင်ဘာလဆန်းပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် မုန်တိုင်း သို့မဟုတ် လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း၏ အရှိန်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ (ရခိုင်၊ ဧရာဝတီ၊ ရန်ကုန်၊ တနင်္သာရီ) နှင့် ပြည်နယ်/တိုင်းအချို့တွင် မုတ်သုံလွန်(မိုးလွန်) အချိန်အခါမဟုတ်-မိုးကြီးခြင်း၊ မုန်တိုင်းဒီရေနှင့် လေပြင်းတိုက်ခတ်ခြင်းများ ကြုံတွေ့နိုင်ပါသည်။

ဆောင်းရာသီ အပူချိန် မူမမှန်မှု (Warm Winter & Heat Anomalies)

- အားလွန်အယ်လ်နီညို (Very Strong El Niño) ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ၊ ဒီဇင်ဘာ မှ ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ဆောင်းရာသီ အပူချိန်သည် ပုံမှန်ထက် ပိုမိုမြင့်မားနေမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဆောင်းရာသီ အအေးဓာတ် လျှော့နည်းခြင်း၊ အေးမြသည့်ရက်တိုခြင်းနှင့် မနက်ပိုင်း မြူထူထပ်မှုများသာ အဓိက ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။

နွေဦးနှင့် မုတ်သုံမဝင်မီ စိုက်ပျိုးရေး/ရေအရင်းအမြစ် စိန်ခေါ်မှုများ

- ၂၀၂၇ ခုနှစ် မတ်-ဧပြီ လများအထိ အယ်လ်နီညို သက်ရောက်မှု အရှိန်ကျန်ရှိနေဦးမည် ဖြစ်သဖြင့်၊ မုတ်သုံမဝင်မီ ကာလများတွင် အပူလှိုင်းပြင်းထန်စွာ ဖြတ်တာ၊ မြေဆီလွှာ အစိုဓာတ် လျင်မြန်စွာ ခန်းခြောက်ခြင်းနှင့် ရေအရင်းအမြစ် နည်းပါးခြင်း စသည့် အယ်လ်နီညို၏ နောက်ဆက်တွဲ စိန်ခေါ်မှုများအတွက် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သောက်သုံးရေ ရရှိရေး ကြိုတင် ပြင်ဆင်ထားရန် လိုအပ်ပါသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ ဒီဇင်ဘာလအထိ (October – December 2026) WMO ခန့်မှန်းချက်

WMO (World Meteorological Organization) မှ ထုတ်ပြန်ထားသည့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ ဒီဇင်ဘာလအထိ (October – December 2026) ကမ္ဘာ့ရာသီဥတု ခန့်မှန်းချက် (Global Seasonal Climate Update) facebook post link : https://www.facebook.com/WorldMeteorologicalOrganization/posts/pfbid033R6TukqmN24AQD9qQ42jLJXvqPawQwwq8QZnXzpstZ3XvD1TkuWopsqjaQ925Kqbl တွင် ပါဝင်သော အဓိကအချက်များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် သက်ရောက်နိုင်ခြေများကို အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် ဘာသာပြန်တင်ပြအပ်ပါသည်။
(အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက် - နေ့လည် ၁၂ နာရီ)
=====

၁။ WMO ထုတ်ပြန်ချက် ပါ အဓိကအချက်များ

🌡️ အပူချိန် မြင့်မားနိုင်ခြေ (Temperature Outlook): ကမ္ဘာ့ကုန်းမြေ ဒေသအများစုတွင် ပုံမှန်ထက် အပူချိန် ပိုမိုမြင့်မားနိုင်ခြေ (Above-normal temperatures) အလွန်မြင့်မားနေသည်။

🌡️ ပြင်းထန်သည့် အပူလှိုင်းများ (Heat extremes) နှင့် အပူကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာမည့် သက်ရောက်မှုများ ရင်ဆိုင်ရနိုင်သော်လည်း နေ့စဉ်ရက်ဆက် ပူပြင်းနေမည်ဟု မဆိုလိုပါ။

မိုးရေချိန် အပြောင်းအလဲ (Rainfall Shifts):

💦 ပြင်းထန်သော အယ်လ်နီညို (Strong El Niño) ဖြစ်စဉ်နှင့် ကိုက်ညီသည့် မိုးရေချိန် ပုံစံပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်မည်။

💦 မိုးပိုနိုင်သည့် ဒေသများ: ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်း၊ အာဖရိက ဦးချိုဒေသ (Greater Horn of Africa)၊ ဗဟိုအာရှနှင့် အရှေ့အာရှ ကမ်းရိုးတန်း၊ အာရေဗျကျွန်းဆွယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် အမေရိကတိုက် အချို့ဒေသများ။

🔆 မိုးနည်း/မိုးခေါင်နိုင်သည့် ဒေသများ: အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ် (Indian Subcontinent) အပါအဝင် အာရှတောင်ပိုင်း၊ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အနောက်ပိုင်း၊ အမေရိက အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်အမေရိက မြောက်ပိုင်း ဒေသများ။

၂။ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်နိုင်ခြေနှင့် သတိထားရန် အချက်များ

🌡️ မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ်နှင့် ထိစပ်နေသော ဒေသတွင်း၌ ပါဝင်နေသဖြင့် အယ်လ်နီညို၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် အပူချိန် ပုံမှန်ထက် ပိုမိုမြင့်မားခြင်း နှင့် မိုးနည်း/မိုးပြတ်နိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားပါသည်။ ထို့ကြောင့် အောက်တိုဘာမှ ဒီဇင်ဘာလအတွင်း အောက်ပါ ကဏ္ဍအသီးသီးတွင် ကြိုတင်ပြင်ဆင် ဆောင်ရွက်ရန် အကြံပြုလိုပါသည်။

(က) စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရေအရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲမှု

🌾 စိုက်ပျိုးရေ ခြိုးခြံချွေတာခြင်း: မုတ်သုံအထွက် နောက်ပိုင်း မိုးနည်းပါးနိုင်သဖြင့် စိုက်ပျိုးရေကို စနစ်တကျ သိုလှောင်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေပေးဝေမှုကို ထိန်းညှိခြင်းများ ဆောင်ရွက်ရန်။

🌾 သီးနှံ ရွေးချယ်မှု: ရေနည်းနည်းဖြင့် ရိတ်သိမ်းနိုင်သော သီးနှံများ (Drought-tolerant crops) သို့မဟုတ် သက်တမ်းတို သီးနှံများကို ပြောင်းလဲစိုက်ပျိုးရန် ပြင်ဆင်ခြင်း။

🏞️ ဆည်တမံနှင့် ရေကန်များ ထိန်းသိမ်းခြင်း: မုတ်သုံမကုန်မီ သိုလှောင်ရေ ပမာဏကို စနစ်တကျ တိုင်းတာမှတ်သားပြီး နွေရာသီ မရောက်မီ အိမ်သုံးရေနှင့် စိုက်ပျိုးရေ လုံလောက်ရေး ကြိုတင်စီမံရန်။

(ခ) ကျန်းမာရေးနှင့် အပူဒဏ် ကာကွယ်ရေး

🌡️ အပူဒဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပွားတတ်သော ရောဂါများ သတိပြုရန်: အပူချိန် အလွန်အမင်း မြင့်မားနိုင်သဖြင့် ကလေးသူငယ်များနှင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် အပူရှော့ခ်ရခြင်း (Heatstroke)၊ ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်ခြင်းများ မဖြစ်စေရန် ရေများများသောက်သုံးရန်နှင့် အပူရှိန်ပြင်းချိန် အပြင်ထွက်ခြင်း ရှောင်ကြဉ်ရန်။

🚰 သောက်သုံးရေ သန့်ရှင်းရေး: မိုးနည်းပါးပြီး ရေတိုတောင်းလာပါက သောက်သုံးရေ မသန့်ရှင်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားတတ်သည့် အစာလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါများကို သတိပြုရန်။

(ဂ) ဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေး (မီးဘေးနှင့် လေထုညစ်ညမ်းမှု)

🔥 တောမီးနှင့် မီးဘေးအန္တရာယ်: ရာသီဥတု ပူပြင်းခြောက်သွေ့လာပါက တောမီးလောင်ကျွမ်းမှုနှင့် မီးလောင်လွယ်သည့် ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်၍ စိုက်ပျိုးရေးခြံများ၊ တောတောင်များနှင့် လူနေရပ်ကွက်များတွင် မီးဘေးသတိ ပိုမိုမြှင့်တင်ရန်။

💨 မီးခိုးမြူနှင့် လေထုအရည်အသွေး: ခြောက်သွေ့သော အယ်လ်နီညို ကာလများတွင် မီးခိုးမြူ (Haze) နှင့် ဖုန်မှုန့်များ လေထုအတွင်း ပိုမိုခိုအောင်းနိုင်သဖြင့် မီးရှို့ခြင်းများကို စနစ်တကျ ထိန်းချုပ်ရန်။

(ဃ) လေကြောင်းနှင့် ရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး

🛥️ မြစ်ရေနည်းပါးမှုကြောင့် အချို့သော ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး လမ်းကြောင်းများတွင် သောင်တင်ခြင်းနှင့် သွားလာရခက်ခဲခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သဖြင့် မြစ်ရေမှတ် အခြေအနေများကို စနစ်တကျ စောင့်ကြည့်ရန် လိုအပ်ပါသည်။

(မှတ်ချက် - WMO ၏ ထုတ်ပြန်ချက်သည် ကမ္ဘာ့အဆင့်နှင့် ဒေသအဆင့် ရာသီဥတု လမ်းကြောင်းများကို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်ပါသဖြင့် MMWeather ၏ ၄ ရက်ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက် စာမျက်နှာ - https://www.mmweather.org/divisional-cities-weather , Facebook စာမျက်နှာ၊ Telegram Channel တို့တွင် နေ့စဉ်တင်ပြပေးနေသော မိုးလေဝသအခြေအနေများ၊ မြန်မာနိုင်ငံ မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနမှ ထုတ်ပြန်သော နေ့စဉ်၊ ရက်သတ္တပတ်နှင့် လအလိုက် မိုးလေဝသ သတင်းစဉ်များကိုလည်း ပုံမှန်စောင့်ကြည့် လေ့လာရန် အကြံပြုပါသည်။)

အယ်လ်နီညို (El Niño) လက်ရှိအခြေအနေ ၂၁ စက်တင်ဘာ UPDATE

၁။ အယ်လ်နီညို (El Niño) လက်ရှိအခြေအနေနှင့် ပစိဖိတ်/အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ အကူးအပြောင်း (စက်တင်ဘာ ၂၁ ရက် update)

📌 လွန်စွာအားကောင်းသော 'သမိုင်းဝင်' အယ်လ်နီညိုအဆင့် ရောက်ရှိခြင်း - အပတ်စဉ် ရေမျက်နှာပြင် အပူချိန်ညွှန်းကိန်း (Relative Oceanic Niño Index - RONI) သည် 2.0°C ထက် ကျော်လွန်သွားခဲ့ပြီဖြစ်သဖြင့် လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသော အယ်လ်နီညိုသည် တရားဝင် "လွန်စွာအားကောင်းသော (Very Strong El Niño)" အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး သမိုင်းဝင် အစွန်းရောက် ရာသီဥတုဖြစ်စဉ်အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်လာပါသည်။

📌 ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ဆောင်းရာသီအထိ ဆက်လက်အားကောင်းနိုင်မှု - အဆိုပါ အယ်လ်နီညိုသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ-ဒီဇင်ဘာ ကာလအတွင်း ၁၉၅၀ နောက်ပိုင်း အားအကောင်းဆုံး သမိုင်းဝင်အဆင့်ဖြစ်လာရန် ၇၅% ထိ အလားအလာရှိပြီး၊ ၂၀၂၇ မတ်-မေလအထိ ဆက်လက် သက်ရောက်နေမည် ဖြစ်ပါသည်။

📌 MJO နှင့် IOD (Indian Ocean Dipole) အပြောင်းအလဲများ - ပစိဖိတ်ဒေသတွင် အယ်လ်နီညို လွှမ်းမိုးထားဆဲဖြစ်သော်လည်း ECMWF မော်ဒယ်၏ ခန့်မှန်းချက်များအရ MJO လှိုင်းသည် အနောက်ကမ္ဘာခြမ်းမှတစ်ဆင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာဘက်သို့ အဟုန်သင့်စွာ ရွေ့လျားလာနိုင်ခြေရှိနေပါသည်။ ထို့အပြင် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင် Positive Indian Ocean Dipole (+IOD) ဖြစ်စဉ် စတင်ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သဖြင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာနှင့် အာဖရိကအရှေ့ပိုင်းတို့တွင် လေထုအထက်ပိုင်း လေခွဲထွက်မှု (Anomalous Divergence aloft) ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာနိုင်ပါသည်။

၂။ Global Tropics Hazards Outlook (စက်တင်ဘာ ၃၀ - အောက်တိုဘာ ၁၃) အရ ဒေသတွင်းဖြစ်ပေါ်နိုင်မှု

📌 ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနီးတဝိုက် မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေ (TC Formation) -

⚠️ စက်တင်ဘာနှောင်းပိုင်း (Week-1) - ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အတွင်း Invest 95B မုန်တိုင်းငယ်ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေ အလွန်မြင့်မား (ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး)

⚠️ စက်တင်ဘာ ၃၀ မှ အောက်တိုဘာ ၁၃ (Week-2 & Week-3) - MJO လှိုင်း အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာသို့ ဝင်ရောက်လာခြင်းနှင့် အမေရိကအပူပိုင်းဒေသများပေါ်ရှိ လေညှပ်အား (Wind Shear) လျော့နည်းသွားခြင်းတို့ကြောင့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အပါအဝင် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမြောက်ပိုင်း၌ မိုးလွန်ကာလ လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းများနှင့် မုန်တိုင်းငယ်များ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ခြေ မြင့်တက်လာနိုင်ပါသည်။

📌 မိုးရွာသွန်းမှု အခြေအနေ (Rainfall Anomalies) -

🟡 ပုံမှန်ထက် မိုးနည်းနိုင်သည့် ဧရိယာ - အောက်တိုဘာလဆန်းပိုင်းအတွင်း (စက်တင်ဘာ ၃၀ မှ အောက်တိုဘာ ၁၃) မြန်မာနိုင်ငံ အပါအဝင် အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၊ မလေးကျွန်းစု (Maritime Continent) နှင့် အိန္ဒိယတိုက်ငယ် တောင်ပိုင်းတို့တွင် အယ်လ်နီညို၏ ဖိနှိပ်မှုကြောင့် မိုးရွာသွန်းမှု ပုံမှန်ထက် ၅၀% မှ ၈၀% အထိ လျော့နည်းနိုင်သည့် ဇုန် (Below-Average Rainfall Probability) အတွင်း တည်ရှိနေပါသည်။

🟡 မိုးလွန်/မိုးကြိုးမုန်တိုင်း သတိပေးချက် - စုစုပေါင်း မိုးရေချိန် ပုံမှန်ထက် နည်းပါးမည်ဆိုသော်လည်း မုတ်သုံထွက်ချိန် အပြောင်းအလဲနှင့် မုန်တိုင်းငယ်များ၏ အရှိန်ကြောင့် ကာလတိုအတွင်း ရုတ်တရက် မိုးကြီးခြင်း၊ မိုးကြိုးမုန်တိုင်းကျရောက်ခြင်းနှင့် လျှပ်တစ်ပြက် ရေကြီးခြင်းများ ကွက်ကျားဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။

၃။ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် သုံးသပ်အကြံပြုချက်နှင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရန် လိုအပ်ချက်များ (Updated Actions)

📌 ရေစုဆောင်းရေးနှင့် ဆောင်းသီးနှံ စိုက်ပျိုးရေး

💡 အောက်တိုဘာလဆန်းပိုင်းတွင် မိုးရွာသွန်းမှု ပုံမှန်ထက် လျော့နည်းနိုင်သည့်အတွက် မိုးရာသီ မကုန်မီ မြစ်၊ ချောင်း၊ ဆည်၊ ကန်များအတွင်း သိုလှောင်နိုင်သည့် ရေပမာဏကို အများဆုံး စုဆောင်းထားရန် လိုအပ်ပါသည်။

ဆောင်းသီးနှံနှင့် နွေသီးနှံ စိုက်ပျိုးမည့် တောင်သူများအနေဖြင့် ရေနည်းဒဏ်ခံနိုင်သော သီးနှံမျိုးစေ့များကို ပြင်ဆင်စိုက်ပျိုးရန် အကြံပြုပါသည်။

📌 မိုးလွန်မုန်တိုင်းနှင့် လျှပ်တစ်ပြက် သဘာဝဘေး သတိပြုရေး

💡 စက်တင်ဘာကုန်နှင့် အောက်တိုဘာလဆန်းပိုင်းအတွင်း ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၌ လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း/မုန်တိုင်းငယ်များ မကြာခဏ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သဖြင့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ၊ ငါးဖမ်းရေယာဉ်များနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများအနေဖြင့် လေပြင်းနှင့် လှိုင်းကြီးအန္တရာယ်ကို သတိပြုရပါမည်။

💡 တောင်ကုန်းတောင်စောင်းဒေသများနှင့် မြစ်ချောင်းနီး ပါးစပ်ဒေသများတွင် မိုးကွက်ကျား အရှိန်ကြောင့် ဖြစ်လာနိုင်သည့် လျှပ်တစ်ပြက် ရေကြီးမှုနှင့် မြေပြိုမှု အန္တရာယ်များကို သတိထား စောင့်ကြည့်ရန် လိုအပ်ပါသည်။

📌 အပူဒဏ်နှင့် သောက်သုံးရေ ပြတ်လပ်မှု ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရေး

💡 လွန်စွာအားကောင်းသော အယ်လ်နီညို၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် လာမည့် ပွင့်လင်းရာသီနှင့် ၂၀၂၇ ခုနှစ် နွေရာသီများတွင် ပုံမှန်ထက် အပူချိန် ပိုမိုမြင့်မားနိုင်ပြီး အပူလှိုင်းဖြတ်ခြင်း၊ ခြောက်သွေ့မှု ကြုံတွေ့ရခြင်းတို့ ပိုမိုဆိုးရွားနိုင်ပါသည်။ သောက်သုံးရေ ရရှိရေးနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများကို ယခုမိုးနှောင်းကာလကတည်းက စနစ်တကျ စီမံထားသင့်ပါသည်။

📌 မိုးလေဝသ သတင်းအချက်အလက် စောင့်ကြည့်ရေး

💡 MJO နှင့် မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေ အပြောင်းအလဲများ ပိုမိုမြန်ဆန်နေသည့်အတွက် နေ့စဉ်တင်ပြပေးနေမည့် အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ မိုးလေဝသ သတိပေးချက်များကို ပုံမှန်စောင့်ကြည့်ကြပါရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။

စက်တင်ဘာ ၁၆ ရက်မှ စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်အထိ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု အခြေအနေများ

၁။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အဓိက ရာသီဥတု ဖြစ်စဉ်များ (Global Drivers & Climate Status)

📌 အလွန်အားကောင်းသည့် El Niño အခြေအနေ (Very Strong El Niño) - ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းတို့တွင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အပူချိန်များ (SSTs) ပုံမှန်ထက် သိသာစွာ မြင့်တက်နေပြီး အယ်လ်နီညို (El Niño Advisory) အခြေအနေ ဆက်လက် စိုးမိုးထားသည်။ ၂၀၂၆-၂၇ မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းရာသီအတွင်း အလွန်အားကောင်းသော El Niño (Very Strong El Niño) ဖြစ်လာရန် ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် သေချာနေပြီး၊ အောက်တိုဘာ-ဒီဇင်ဘာ ကာလအတွင်း ၁၉၅၀ နောက်ပိုင်း သမိုင်းတလျှောက် စံချိန်တင် အားအကောင်းဆုံး ဖြစ်စဉ် ဖြစ်လာရန် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရှိနေကြောင်း ထုတ်ပြန်ထားသည်။

📌 MJO (Madden-Julian Oscillation) နှင့် မုတ်သုံလေ ဆုတ်ခွာမှု -

MJO ဖြစ်စဉ်သည် မိုးရေချိန် အားကောင်းစေသည့် အဆင့်ဖြင့် စက်တင်ဘာလအကုန်တွင် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာနိုင်သော်လည်း အယ်လ်နီညို၏ ပစိဖိတ်ဘက်တွင် အထက်လေထု တွန်းကန်မှု (Divergence) အလွန်အားကောင်းနေခြင်းကြောင့် အတားအဆီး ဖြစ်နေသည်။ အယ်လ်နီညို အားကောင်းသည့် နှစ်များ၏ ထုံးစံအတိုင်း တောင်အာရှ မုတ်သုံလေသည် ပုံမှန်ထက် စောစီးစွာ ဆုတ်ခွာနိုင်ခြေ (Faster than normal retreat of the South Asian Monsoon) မြင့်မားလျက်ရှိသည်။

၂။ တစ်ပတ်ချင်းစီအလိုက် သုံးသပ်ခန့်မှန်းချက်

📌စက်တင်ဘာ ၁၆ မှ စက်တင်ဘာ ၂၂၊ ၂၀၂၆ အထိ

🔶 မိုးရွာသွန်းမှု အခြေအနေ (Rainfall) - အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအများစုနှင့် ရေကြောင်း ကျွန်းစုများ (Maritime Continent) တွင် မိုးရွာသွန်းမှု ပုံမှန်အောက် လျော့နည်းနိုင်ခြေ (Below-Average Rainfall Probability) မြင့်မားနေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မုတ်သုံလေ ဆုတ်ခွာရန် ဟန်ပြင်နေသည့် ကာလဖြစ်ပြီး မိုးရွာသွန်းမှု ယေဘုယျအားဖြင့် လျော့နည်းလာနိုင်သော်လည်း၊ MJO သက်ရောက်မှု အနည်းငယ်ကြောင့် ဒေသအချို့တွင် မိုးရွာသွန်းမှု အတန်အသင့် ရှိနေနိုင်သည်။

🌀 မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေ (Tropical Cyclone) - ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နှင့် ကပ္ပလီပင်လယ်ပြင်အတွင်း မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေ (TC Formation) ရာခိုင်နှုန်း ပြသထားခြင်း မရှိပါ။ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အနောက်မြောက်ပိုင်း (ဂူအမ်ကျွန်း မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်) တွင်မူ အယ်လ်နီညိုကြောင့် မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေ ၄၀-၆၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်မားနေသည်။

📌စက်တင်ဘာ ၂၃ မှ စက်တင်ဘာ ၂၉၊ ၂၀၂၆ အထိ

🔶 မိုးရွာသွန်းမှု အခြေအနေ (Rainfall) - အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ အချို့ဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာသည့် MJO ကြောင့် မိုးရွာသွန်းမှု ကောင်းမွန်သည့် ဧရိယာအချို့ (Above-Average Rainfall) ပြန်လည် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ခြေ ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်း ဒေသအချို့တွင် မိုးရွာသွန်းမှု ပုံမှန်ထက် အနည်းငယ် ပိုမိုနိုင်သည့် အခြေအနေ (Above-Average Rainfall Probability >50%) ပြသထားသည်။

🌀 မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေ (Tropical Cyclone) - ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အတွင်း မုန်တိုင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ရန် အခွင့်အလမ်း နည်းပါးသော်လည်း၊ MJO ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အပူပိုင်း မိုးတိမ်တိုက်များ ရွေ့လျားလာနိုင်သည်။

၃။ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်နိုင်မည့် မိုးလေဝသ/ရာသီဥတု အခြေအနေများနှင့် အကြံပြုချက်များ

📌 ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် -

🔶 စက်တင်ဘာ ၁၆ မှ ၂၉ ရက်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းလုံးမှ မုတ်သုံလေ စောစီးစွာ ဆုတ်ခွာနိုင်သည့် လက္ခဏာများ ရှိနေပြီး အယ်လ်နီညို၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် မိုးရာသီ ကုန်ဆုံးချိန် စောနိုင်သည်။ သို့သော် စက်တင်ဘာလကုန်ပိုင်း (Week 3) တွင် MJO ရောက်ရှိလာခြင်းကြောင့် မိုးပြတ်နေရာမှ ရုတ်တရက် မိုးပြန်ရွာခြင်း သို့မဟုတ် ဒေသကွက်ကျား မိုးကြီးခြင်းများ ခေတ္တ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

🔶 မုတ်သုံနှောင်း မိုးရွာသွန်းမှု စောင့်ကြည့်ရန် - စက်တင်ဘာလကုန်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် MJO အကူးအပြောင်းကြောင့် မိုးသီးနှံ ရိတ်သိမ်းချိန် တောင်သူများအနေဖြင့် မိုးလွတ်အောင် ရိတ်သိမ်းနိုင်ရေး ခေတ္တ မိုးရွာသွန်းနိုင်မှုကို သတိပြုရန် လိုအပ်သည်။

🌾 စိုက်ပျိုးရေနှင့် ဆည်/ကန် ရေထိန်းသိမ်းရေး - တောင်အာရှ မှ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေ စောစီးစွာ ဆုတ်ခွာပါက မိုးနှောင်းကာလ ရေဝင်ရောက်မှု နည်းပါးသွားနိုင်သဖြင့် စိုက်ပျိုးရေနှင့် သောက်သုံးရေ လုံလောက်စွာ သိုလှောင်ထားရှိရေး ကြိုတင် ဆောင်ရွက်ထားသင့်သည်။

🔶 အပူချိန် မြင့်တက်နိုင်ခြေ - အယ်လ်နီညို ဖြစ်စဉ် အလွန်အားကောင်းနေသဖြင့် မိုးပြတ်သွားသည့် ကာလများတွင် ပုံမှန်ထက် အပူချိန် မြင့်မားခြင်းများကို ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။

🔶 ဒေသအလိုက် နေ့စဉ် မိုးလေဝသ အပြောင်းအလဲများအတွက် ဆက်လက်တင်ပြပေးနေပါမည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်တွင် နောက်ဆုံးထုတ်ပြန်လိုက်သည့် ENSO (El Niño-Southern Oscillation) ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှု၊ လက်ရှိအခြေအနေ

အမေရိကန် အမျိုးသားမိုးလေဝသဌာန (NWS) ၏ Climate Prediction Center (CPC / NCEP) မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်တွင် နောက်ဆုံးထုတ်ပြန်လိုက်သည့် ENSO (El Niño-Southern Oscillation) ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှု၊ လက်ရှိအခြေအနေနှင့် အနာဂတ်ခန့်မှန်းချက်ဆိုင်ရာ စာတမ်းပါ အချက်အလက်များကို အသေးစိတ် သုံးသပ်ရှင်းလင်း တင်ပြပေးထားပါသည်။
(ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက် ည ၁၁:၀၀ နာရီ)
======

၁။ CPC / NCEP ၏ ENSO ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှု အခြေအနေ အသေးစိတ် Analyse ပြုလုပ်ချက်

(က) လက်ရှိပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အပူချိန် (SST) နှင့် သမုဒ္ဒရာအခြေအနေ

📌 ENSO Alert System Status: El Niño Advisory ထုတ်ပြန်ထားဆဲဖြစ်ပြီး အယ်လ်နီညိုအခြေအနေသည် ပိုမိုအားကောင်း (Strengthen) လာနေသည်။

📌 အပူချိန်တိုးလာမှုစံချိန် (Relative SST Anomalies): အီကွေတာပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အရှေ့ပိုင်းနှင့် ဗဟိုပိုင်းတို့တွင် ရေမျက်နှာပြင်အပူချိန်များ စံချိန်ထက် သိသိသာသာ မြင့်တက်နေသည်။ ဩဂုတ်လ ဒုတိယပတ်အတွင်း တိုင်းတာရရှိသော သမုဒ္ဒရာဇုန်အလိုက် ရေမျက်နှာပြင်အပူချိန် ကွဲလွဲချက်များ (Weekly Departures) မှာ -

🌡️ Niño 4 (ဗဟိုအနောက်ပိုင်း): + 0.2°C

🌡️ Niño 3.4 (အဓိက တိုင်းတာသည့် ဗဟိုဇုန်): +1.8°C

🌡️ Niño 3 (အရှေ့ဗဟိုပိုင်း): +2.5°C

🌡️ Niño 1+2 (တောင်အမေရိက ကမ်းလွန် အရှေ့ဖျား): +3.2°C

🌡️ အောက်ခံရေအပူချိန် (Subsurface Heat Content): ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အောက်ခြေ (မီတာ ၃၀၀ အထိ) အပူချိန်အခြေအနေ (Upper-ocean heat content) သည် မြင့်မားလျက်ရှိပြီး ဒေါင်လိုက်အပူချိန်ပြောင်းလဲမှုညွှန်းကိန်း (Thermocline Slope Index) လျော့နည်းနေသည်။ ယင်းသည် အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်၏ ကနဦးစတင်ချိန်နှင့် အပြင်းထန်ဆုံးအချိန်များတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည့် အားကောင်းသော Downwelling Kelvin Wave များ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

(ခ) လေထုနှင့် သမုဒ္ဒရာ တုံ့ပြန်ဆက်စပ်မှု (Atmospheric Circulation)

☁️ မိုးတိမ်ဖြစ်ထွန်းမှု (OLR Anomalies): Central နှင့် East-Central Pacific ဒေသများတွင် ထုတ်လွှတ် အနီအောက်ရောင်ခြည် (OLR) လျော့နည်းနေသဖြင့် မိုးတိမ်ဖြစ်ထွန်းမှုနှင့် မိုးရွာသွန်းမှု အားကောင်း (Enhanced Convection) နေသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အင်ဒိုနီးရှား၊ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် ပါပူဝါနယူးဂီနီ အပါအဝင် မလေးကျွန်းစုဒေသ (Maritime Continent) တွင် အနီအောက်ရောင်ခြည် မြင့်မားနေသဖြင့် မိုးတိမ်ဖြစ်ထွန်းမှု အားနည်း/ဖိနှိပ်ခြင်း (Suppressed Convection) ခံနေရသည်။

💨လေတိုက်ခတ်မှုအခြေအနေ (Wind Anomalies): ပစိဖိတ်အီကွေတာ ဒေသအနိမ့်ပိုင်း (850-hPa) တွင် အနောက်လေမုန်တိုင်း အားကောင်းသည့် အနုတ်လက္ခဏာ (Westerly Wind Anomalies) များကို ဗဟိုပစိဖိတ်အထိ တွေ့ရပြီး၊ လေထုအထက်ပိုင်း (200-hPa) တွင် အရှေ့လေ (Easterly Anomalies) များ တိုက်ခတ်နေသဖြင့် လေထုနှင့် သမုဒ္ဒရာ အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်မှု (Coupling) အပြည့်အဝ အားကောင်းနေပြီဖြစ်သည်။

၂။ ၂၀၂၆-၂၇ ခုနှစ် အယ်လ်နီညိုဖြစ်ပေါ်မှု ပြင်းထန်နိုင်မည့် အသေးစိတ်သုံးသပ်ချက်

⚠️ CPC / NCEP ၏ ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်များနှင့် မော်ဒယ်ခန့်မှန်းချက်များအရ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်သည် အလွန်ပြင်းထန်သည့် ဖြစ်စဉ် (Very Strong Event) သို့မဟုတ် သမိုင်းဝင်စံချိန်တင် ပြင်းထန်သည့် ဖြစ်စဉ် (Historic Event) ဖြစ်လာနိုင်ခြေ အလွန်မြင့်မားနေသည်။

⚠️ ဖြစ်နိုင်ခြေ ရာခိုင်နှုန်း (Probability): မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းရာသီ (၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ/အောက်တိုဘာ မှ ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ) အတွင်း လွန်စွာပြင်းထန်သော အယ်လ်နီညို (Very Strong El Niño) အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိရန် ၉၀% ကျော် (Greater than 90% chance) သေချာနေသည်။

⚠️ သမိုင်းဝင် စံချိန်တင်နိုင်ခြေ (Historic Strength Probability): ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ-ဒီဇင်ဘာ ကာလအတွင်း Relative Oceanic Niño Index (RONI) မြင့်တက်မှုသည် +2.5°C အထက်သို့ ရောက်ရှိကာ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း သမိုင်းစဉ်တစ်လျှောက် အားအကောင်းဆုံး အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်များကို ကျော်လွန်သွားနိုင်သည့် Chance မှာ ၆၉% အထိ ရှိသည်ဟု CPC က ခန့်မှန်းထားသည်။

⚠️ သဘောသဘာဝနှင့် သက်ရောက်မှုကာလ - NCEP CFS.v2 Multi-model ensemble Forecast များအရ ယခုဖြစ်ပေါ်နေသော အယ်လ်နီညိုသည် ၂၀၂၇ ခုနှစ် နွေဦးရာသီ (Northern Hemisphere Spring 2027) အထိ ရေရှည်ဆက်လက် အားကောင်းနေမည် ဖြစ်သည်။

၃။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမြောက်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများပေါ် သက်ရောက်နိုင်မည့် မိုးလေဝသအခြေအနေ သုံးသပ်ချက်

အယ်လ်နီညို အလွန်အားကောင်းလာခြင်းနှင့် MJO/Walker Cell ပြောင်းလဲမှုများသည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၊ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တောင်အာရှဒေသများပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်နှင့် သွယ်ဝိုက်သော သက်ရောက်မှုများ ဆောင်ကြဉ်းလာမည် ဖြစ်ပါသည်။ ပစိဖိတ်အရှေ့ပိုင်း ရေနွေးစီးကြောင်း အားကောင်းခြင်းကြောင့် Walker Circulation ရွှေ့လျားပြီး အရှေ့တောင်အာရှအပေါ် လေဖိအားမြင့်/ဒေါင်လိုက်လေဆင်း (Subsidence) သက်ရောက်လာမည်၊ ဤသက်ရောက်မှုအကျိုးဆက်အဖြစ် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ/အရှေ့တောင်အာရှတွင် မိုးတိမ်ဖြစ်ထွန်းမှု နည်းပါးလာခြင်းနှင့် အပူချိန်မြင့်မားခြင်းတို့ ဖြစ်လာနိုင်ပါမည်။

(က) မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်နိုင်သည့် အခြေအနေများ

📌 မုတ်သုံလေ အားယုတ်ခြင်းနှင့် ဆုတ်ခွာချိန် စောနိုင်ခြင်း - အယ်လ်နီညို အားလွန်စွာကောင်းလာသည့်အတွက် ဩဂုတ်လကုန်နှင့် စက်တင်ဘာ/အောက်တိုဘာလ များအတွင်း မုတ်သုံလေ တိုက်ခတ်မှု အားလျော့လာနိုင်ခြေမြန်နိုင်သည်။ မုတ်သုံလေ ဆုတ်ခွာချိန်စောနိုင်သည့်အတွက် မုတ်သုံနှောင်းရာသီ မိုးရွာသွန်းမှု ပမာဏ လျော့နည်းသွားနိုင်သည်။

📌 မိုးရွာသွန်းမှု စံချိန်အောက် လျော့နည်းနိုင်ခြင်း (Drier-than-normal) - အရှေ့တောင်အာရှ မလေးကျွန်းစုဒေသနှင့် ဆက်စပ်နေသော ရေပြင်များတွင် Anomalous Convergence (မိုးတိမ်ဖြစ်ထွန်းမှုကို ဟန့်တားသည့် လေထုဖိအား) သက်ရောက်နေသဖြင့် အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း မိုးနည်းဇုန်ဒေသများ၊ တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသများတွင် ပုံမှန်အောက် မိုးရွာသွန်းမှု လျော့နည်းနိုင်သည်။

🌡️ အပူချိန်မြင့်မားခြင်းနှင့် မိုးခေါင်ရေရှားမှု အန္တရာယ် - မိုးရွာသွန်းမှု နည်းပါးခြင်းနှင့်အတူ ပုံမှန်ထက် အပူချိန်များ စံချိန်တင် မြင့်မားလာနိုင်ကာ ၂၀၂၆ နှောင်းပိုင်းမှ ၂၀၂၇ ခုနှစ် ပွင့်လင်းရာသီ/နွေရာသီအထိ မိုးခေါင်ရေရှားမှု (Drought) နှင့် သီးနှံစိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ ရေလိုအပ်ချက် စိန်ခေါ်မှုများ ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။

📌 မုန်တိုင်းအန္တရာယ် မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်မှု သဘောသဘာဝ ပြောင်းလဲခြင်း - ဘင်္ဂလားပင်လယ်အောက်တွင် ကပ္ပလီပင်လယ်နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ရေမျက်နှာပြင်အပူချိန် အတန်အသင့် မြင့်တက်နေသော်လည်း အယ်လ်နီညိုကြောင့် ဒေါင်လိုက်လေပြင်းစက်ကွင်း (Vertical Wind Shear) ကြီးမားပါက မုတ်သုံအလွန် ကာလများတွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၌ မုန်တိုင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေထက်၊ အချိန်တိုအတွင်း မိုးသည်းထန်စွာရွာစေသည့် ကုန်းတွင်းမုန်တိုင်းငယ်များ သို့မဟုတ် ကုန်းတွင်းမိုးတိမ်တောင်များကြောင့် မိုးကြိုးပစ်ခြင်းနှင့် ရုတ်တရက်မိုးကြီးခြင်းတို့ ပိုမိုဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

(ခ) အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမြောက်ပိုင်းနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအပေါ် သက်ရောက်မှု

⚠️ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် မလေးရှား - Outgoing Longwave Radiation (OLR) ပမာဏ ပုံမှန်ထက် သိသာစွာ မြင့်တက်နေသဖြင့် ယခုအချိန်မှစ၍ မိုးရွာသွန်းမှု သိသာစွာ နည်းပါးကာ ပြင်းထန်သော မိုးခေါင်မှုနှင့် တောမီးလောင်ကျွမ်းမှု အန္တရာယ်များ ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည်။

⚠️ အိန္ဒိယနှင့် တောင်အာရှ - အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ အနောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း အပူချိန်ကွာခြားမှု (Indian Ocean Dipole - IOD) ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် အိန္ဒိယအနောက်တောင်မုတ်သုံ (Southwest Monsoon) ၏ မိုးရွာသွန်းမှုအပေါ် ဖိအားပေးမည်ဖြစ်ပြီး ဒေသအများအပြားတွင် မိုးရွာသွန်းမှု အားနည်း သို့မဟုတ် မညီမညာဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် မိုးရွာသွန်းမှုပုံသဏန်မမှန်ခြင်းများ ကြုံတွေ့ရနိုင်ပါသည်။

၄။ နိဂုံးချုပ်နှင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရန် သုံးသပ်ချက်

⚠️ CPC/NCEP ၏ ဩဂုတ် ၁၇ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်သည် ၂၀၂၆-၂၇ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်မည့် အယ်လ်နီညိုသည် သမိုင်းစံချိန်တင် ပြင်းထန်နိုင်ကြောင်း သတိပေးနေပါသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများအနေဖြင့် -

⚠️ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရေထုစီမံခန့်ခွဲမှု: မုတ်သုံဆုတ်ခွာချိန် စောနိုင်ခြင်း၊ မိုးရွာသွန်းမှု နည်းနိုင်ခြင်းများအတွက် ဆည်ရေ၊ ကန်ရေ ကြိုတင်စုဆောင်းခြင်းနှင့် ရေထုခြိုးခြံသုံးစွဲရေး မူဝါဒများ ချမှတ်ရန်၊

⚠️ သဘာဝဘေး အန္တရာယ်နှင့် စိုက်ပျိုးရေး ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ: ၂၀၂၇ နွေရာသီကာလအတွင်း ကြုံတွေ့ရနိုင်သည့် အစွန်းရောက် ပူပြင်းမှု (Extreme Heatwaves) နှင့် သောက်သုံးရေရှားပါးမှုများအတွက် အစိုဓာတ်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သီးနှံပုံစံ ပြောင်းလဲစိုက်ပျိုးရေးတို့ကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားသင့်ကြောင်း သုံးသပ်တင်ပြလိုက်ပါသည်။

** ENSO EVOLUTION UPDAT သည် တပတ်လျှင် တကြိမ်ထွက်ရှိပါသည်။

အမေရိကန် အမျိုးသား သမုဒ္ဒရာနှင့် လေထု စီမံခန့်ခွဲရေး အဖွဲ့ (NOAA) / CPC / NCEP မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သော ENSO ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှု၊ လက်ရှိအခြေအနေနှင့် ခန့်မှန်းချက်များ ဆိုင်ရာ သုံးသပ်ချက်

၁။ အနှစ်ချုပ်နှင့် လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသည့် အခြေအနေ (Summary & Current Status)

ENSO Alert System Status - El Niño Advisory (အယ်လ်နီညို သတိပေးချက်) ထုတ်ပြန်ထားပါသည်။

📌 ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အပူချိန် (SST) - ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်း အီကွေတာဒေသများတွင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အပူချိန်များသည် ပုံမှန်ထက် ပိုမိုမြင့်တက်နေပါသည်။

📌 လေထုလည်ပတ်မှု အခြေအနေ (Atmospheric Circulation) - အီကွေတာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအထက် လေထုလည်ပတ်မှု ပုံမမှန်မှုများသည် အယ်လ်နီညို (El Niño) အခြေအနေနှင့် ကိုက်ညီနေပါသည် Active El Niño ဖြစ်ပေါ်နေပါသည်။

📌 ခန့်မှန်းချက် - အယ်လ်နီညိုသည် ယခုနှစ်ကုန်အထိ ဆက်လက် အားကောင်းလာမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၇ ခုနှစ် နွေဦးရာသီအစအထိ ဆက်လက်တည်ရှိနေရန် ၉၇% အလားအလာ (97% chance) ရှိပါသည်။

၂။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အပူချိန် (SST) နှင့် သမုဒ္ဒရာအောက်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများ

📌 ပစိဖိတ် အယ်နီညိုဖြစ်ပေါ်နေသောဒေသများအလိုက် SST အပူချိန် ကွာခြားချက်များ (Niño Regions) -

· Niño 4: +၀.၄°C

· Niño 3.4: +၁.၄°C

· Niño 3: +၁.၆°C

· Niño 1+2 (အမေရိကတိုက်အရှေ့ဘက်ကမ်းလွန်): +၂.၈°C (အပူချိန်ထူးကဲစွာမြင့်တက်နေသည်)

📌 Relative Oceanic Niño Index (RONI) - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ-ဇွန်လအတွင်း RONI တန်ဖိုးမှာ +၀.၅°C သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အယ်လ်နီညို သတ်မှတ်ချက်အတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပါသည်။

📌 သမုဒ္ဒရာအောက်ပိုင်း အပူချိန် (Subsurface Temperature) - မေလမှ ဇူလိုင်လအတွင်း ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အီကွေတာဒေသ အနက် (၀ မှ မီတာ ၃၀၀) အတွင်း ပူနွေးသော ရေထုထုထည် (Downwelling Kelvin Waves) များ အရှေ့ဘက်သို့ ဆက်တိုက် ရွေ့လျားဖြစ်ပေါ်ခဲ့သဖြင့် သမုဒ္ဒရာအောက်ပိုင်း အပူချိန်များ ပုံမှန်ထက် အလွန်မြင့်တက်နေပါသည်။

၃။ လေထုနှင့် တိမ်ဖြစ်ထွန်းမှု ဆိုင်ရာ ပုံမမှန်မှုများ (Atmospheric Anomalies)

Outgoing Longwave Radiation (OLR) -

📌 အင်ဒိုနီးရှား၊ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် ပါပူအာနယူးဂီနီ ဒေသများ - OLR တန်ဖိုး ပုံမှန်ထက် မြင့်တက်နေသဖြင့် တိမ်ဖြစ်ထွန်းမှုနှင့် မိုးရွာသွန်းမှု နည်းပါး/ဖိနှိပ်ခံထားရပါသည်။ (Suppressed Convection/Rainfall)

📌 အီကွေတာ ပစိဖိတ်အလယ်ပိုင်းနှင့် Date Line အနီး - OLR တန်ဖိုး လျော့နည်းနေသဖြင့် တိမ်ဖြစ်ထွန်းမှုနှင့် မိုးရွာသွန်းမှု ပိုမိုအားကောင်းနေပါသည်။ (Enhanced Convection/Rainfall)

📌 လေတိုက်ခတ်မှု (Winds) - အောက်လွှာ (850-hPa) တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အနောက်ပိုင်းမှ အလယ်ပိုင်းအထိ အနောက်လေ ပုံမမှန်မှုများ (Westerly wind anomalies) စိမ့်ဝင်ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိပါသည်။

၄။ အယ်လ်နီညို အရှိန်အဟုန် ခန့်မှန်းချက် (ENSO Strength Probabilities)

📌 အလွန်အားကောင်းသော အယ်လ်နီညို (Very Strong El Niño) - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ - ဒီဇင်ဘာ (OND) ကာလအတွင်း Relative Niño-3.4 index ပူနွေးမှု +၂.၀°C ထက်ကျော်လွန်သည့် Very Strong El Niño ဖြစ်လာရန် ၈၁% Probability (၈၁% အခွင့်အလမ်း) ရှိကြောင်း ခန့်မှန်းထားပါသည်။

📌 Model Forecast (CFSv2) - NCEP CFS.v2 သင်္ချာမော်ဒယ် ခန့်မှန်းချက်များအရ ၂၀၂၆ မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း ဆောင်းရာသီအတွင်း အယ်လ်နီညို အထူးအားကောင်းသည့်အထိ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိမည်ဖြစ်ပါသည်။

၅။ ဒေသတွင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် သက်ရောက်မှုများ ခန့်မှန်းသုံးသပ်ချက် (Regional Impacts)

အရှေ့တောင်အာရှနှင့် အင်ဒိုနီးရှားကျွန်းစုများ (Indonesia & Southeast Asia) -

📌 အင်ဒိုနီးရှား၊ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် အနီးတစ်ဝိုက် ဒေသများတွင် Convection ဖိနှိပ်ခံရမှုကြောင့် မိုးရေချိန် လျော့နည်းခြင်း၊ မိုးခေါင်ရေရှားမှု ကြုံတွေ့ရနိုင်ခြင်းနှင့် တောမီးလောင်ကျွမ်းမှု အန္တရာယ် မြင့်မားလာနိုင်ခြင်း ရှိပါသည်။

📌 အယ်လ်နီညို အားကောင်းလာသည်နှင့်အမျှ ဒေသတွင်း ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည့် ရာသီဥတု ဖြစ်စဉ်များ ပိုမိုသိသာလာနိုင်ပါသည်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု (U.S. Seasonal Outlook)

ဩဂုတ် - အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ အလားအလာ

📌 မိုးရေချိန် - အမေရိကန် အနောက်တောင်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်း အချို့ဒေသများတွင် ပုံမှန်ထက် မိုးပိုနိုင်ပြီး၊ အနောက်မြောက်ဘက်နှင့် တက္ကဆပ်/တောင်ပိုင်း ဒေသအချို့တွင် ပုံမှန်ထက် မိုးနည်းနိုင်ပါသည်။

📌 အပူချိန် - အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဒေသအများစုတွင် ပုံမှန်ထက် အပူချိန် မြင့်မားနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းထားပါသည်။

၆။ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်နိုင်သည့် အခြေအနေများ

⚠️ NOAA (CPC/NCEP) ၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့ထုတ် အစီရင်ခံစာအရ အီကွေတာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် အလွန်အားကောင်းသော အယ်လ်နီညို (Very Strong El Niño /+၂.၀°C နှင့်အထက်) ဖြစ်ပေါ်ရန် ၈၁% အခွင့်အလမ်းရှိနေပြီး၊ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် ၂၀၂၇ ခုနှစ် နွေဦးရာသီအစအထိ အရှိန်ကောင်းစွာ ဆက်လက်၍ သက်ရောက်နေမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဤကဲ့သို့ ပြင်းထန်သော အယ်လ်နီညို ဖြစ်စဉ်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်လာနိုင်သည့် ရာသီဥတုနှင့် ဒေသတွင်း ထိခိုက်နိုင်ခြေများ ကို အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် သုံးသပ်တင်ပြလိုက်ပါသည်။

⚠️အနောက်တောင်မုတ်သုံလေနှင့် မိုးရေချိန် အခြေအနေ (Monsoon & Rainfall)

📌 မုတ်သုံလေ စောစီးစွာ ဆုတ်ခွာခြင်း (Early Monsoon Withdrawal) - အယ်လ်နီညို အားကောင်းသည့် နှစ်များတွင် မုတ်သုံလေသည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ပုံမှန်ထက် စောစီးစွာ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာလေ့ရှိရာ မုတ်သုံရာသီ ကာလတိုတောင်းသွားနိုင်ပါသည်။

📌 မိုးရေချိန် လျော့နည်းခြင်းနှင့် ပုံမမှန်ခြင်း (Deficient Rainfall) - မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း အပူပိုင်းမိုးနည်းဇုန် (Central Dry Zone - စစ်ကိုင်း၊ မကွေး၊ မန္တလေး)၊ ဧရာဝတီတိုင်း၊ ရန်ကုန်နှင့် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် မိုးရေချိန် ပုံမှန်အောက် လျော့နည်းနိုင်ပြီး မိုးရွာသွန်းမှု အဆက်ပြတ်ခြင်း (Dry Spells) များ ပိုမိုကြုံတွေ့ရနိုင်ပါသည်။

📌 မိုးသီးဇုန်နှင့် ဒေသအလိုက် မိုးသည်းထန်စွာရွာခြင်း (Erratic Rainfall) - အယ်လ်နီညိုသည် တစ်နိုင်ငံလုံး မိုးနည်းသွားခြင်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ ရေထုထည်နှင့် လေထု မတည်ငြိမ်မှုကြောင့် အချို့ဒေသများတွင် အချိန်တိုအတွင်း မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းခြင်း၊ ရုတ်တရက် ရေကြီးရေလျှံခြင်း (Flash Floods) နှင့် မြေပြိုခြင်းများ ဒေသအလိုက် ရုတ်တရက် အပြိုင်အဆိုင် ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။

⚠️အပူချိန်နှင့် သောက်သုံးရေ ရရှိနိုင်မှု (Temperature & Water Resources)

📌 စံချိန်တင် ပူပြင်းခြင်းနှင့် အပူလှိုင်းများ (Extreme Heatwaves) - ၂၀၂၆ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းမှ စတင်၍ ၂၀၂၇ ခုနှစ် နွေရာသီ (မတ် - မေ) ကာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှမ်းတွင် ပုံမှန်ထက် အပူချိန်လွန်ကဲစွာ မြင့်တက်လာနိုင်ပြီး အပူလှိုင်း (Heatwave) အန္တရာယ်များကို ရင်ဆိုင်ရနိုင်ပါသည်။

📌 သောက်သုံးရေနှင့် စိုက်ပျိုးရေ ရှားပါးခြင်း (Water Scarcity) - မြစ်၊ ချောင်း၊ အင်းအိုင်၊ ရေကန်နှင့် ဆည်များတွင် ရေဝင်ရောက်မှု အလွန်နည်းပါးသွားနိုင်သည့်အတွက် ကျေးလက်နှင့် မြို့ပြဒေသများတွင် သောက်သုံးရေနှင့် စိုက်ပျိုးရေ ရရှိနိုင်မှု ပြင်းထန်စွာ လျော့နည်းလာနိုင်ပါသည်။

⚠️စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စိတ်ချရသော စားနပ်ရိက္ခာ (Agriculture & Food Security)

📌 စိုက်ပျိုးသီးနှံများ အထွက်နှုန်းကျဆင်းခြင်း - မိုးစပါး နောက်ကျမှ စိုက်ပျိုးရခြင်း၊ အပူဒဏ်ကြောင့် အောင်ရေမရခြင်း၊ တိုင်ထောင်သီးနှံများနှင့် ဆောင်းသီးနှံများ (ပဲ၊ နှမ်း၊ ဆီထွက်သီးနှံ) စိုက်ပျိုးချိန်တွင် ရေလုံလောက်စွာ မရရှိခြင်းတို့ကြောင့် စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန် လျော့နည်းနိုင်ပါသည်။

📌 ကျွဲ၊ နွားနှင့် မွေးမြူရေး - အပူဒဏ် (Heat Stress) ကြောင့် မွေးမြူရေး တိရစ္ဆာန်များ သေဆုံးခြင်း၊ နို့/ဥ ထုတ်လုပ်မှု ကျဆင်းခြင်းနှင့် ရေရှားပါးမှုကြောင့် သမားရိုးကျ မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ ထိခိုက်နိုင်ပါသည်။

⚠️ဘေးအန္တရာယ်နှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ခြိမ်းခြောက်မှုများ (Hazards & Public Health)

📌 တောမီးနှင့် လေထုညစ်ညမ်းမှု (Wildfires & Haze) - အပူချိန်မြင့်မားပြီး ပူပြင်းခြောက်သွေ့မှုကြောင့် သစ်တောများတွင် တောမီးလောင်ကျွမ်းမှု အကြိမ်ရေ ပိုမိုများပြားလာနိုင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တို့တွင် လေထုညစ်ညမ်းမှု (PM2.5 Maza / Haze) မြင့်တက်လာနိုင်ပါသည်။

📌 ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများ -

⚠️ အပူလွန်ကဲမှုကြောင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် ကလေးသူငယ်များတွင် အပူဒဏ်ကြောင့် မူးမေ့ခြင်း (Heat Stroke) ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ မြင့်မားခြင်း။

⚠️ သောက်သုံးရေ မသန့်ရှင်းမှုကြောင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောနှင့် ရေမှတစ်ဆင့်ကူးစက်သော ရောဂါများ (Water-borne diseases) ပိုမိုဖြစ်ပွားနိုင်ခြင်း။

📌 လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်မှု - ရေအားလျှပ်စစ် စက်ရုံများရှိ ရေအားပမာဏ လျော့နည်းသွားနိုင်သဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား လိုအပ်ချက် ပိုမိုမြင့်မားလာနိုင်ပါသည်။

⚠️ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရန် အကြံပြုချက်များ (Mitigation & Recommendations)

📌 ရေအရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲမှု - မိုးရေလှောင်ကန်များ၊ စိမ့်စမ်းများနှင့် ကျေးလက်သောက်သုံးရေကန်များကို မုတ်သုံမကုန်မီ ကြိုတင် ရေစုဆောင်း/ပြင်ဆင်ထားရှိခြင်း။

📌 စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ ပြင်ဆင်မှု - ရေနည်းနည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးနိုင်သော သီးနှံပုံစံများ (Drought-resistant crops) သို့ ပြောင်းလဲစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေကို (Drip Irrigation) စနစ်ဖြင့် စနစ်တကျ သုံးစွဲခြင်း။ * Drip Irrigation စိုက်ပျိုးရေးပညာရှင်များနှင့် တိုင်ပင်ဆောင်ရွက်ရန် *

📌 ကျန်းမာရေး အသိပညာပေးခြင်း - အပူဒဏ်အန္တရာယ် စနစ်တကျ ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ သတိပေးချက်များကို ပြည်သူများထံ အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ အသိပေးခြင်း။

📌 ဘေးအန္တရာယ် တုံ့ပြန်ရေး - မီးဘေးအန္တရာယ် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးနှင့် အရေးပေါ် သောက်သုံးရေ ဖြန့်ဝေနိုင်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဌာနဆိုင်ရာများနှင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်းများ ပူးပေါင်း၍ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားရန် လိုအပ်ပါသည်။

🔸 ကိုးကားသည့် ပုံများ

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လမှ နိုဝင်ဘာလအထိ ရာသီအလိုက် မိုးရေချိန်ခန့်မှန်းချက်

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လမှ နိုဝင်ဘာလအထိ ရာသီအလိုက် မိုးရေချိန်ခန့်မှန်းချက် (Seasonal Precipitation Anomaly) မြေပုံများအရ မြန်မာနိုင်ငံဒေသအသီးသီးတွင် ဖြစ်ပေါ်နိုင်မည့် မိုးရွာသွန်းမှု အခြေအနေနှင့် ၂၀၂၆-၂၇ ခုနှစ်တွင် အားကောင်းလာနိုင်သည့် အယ်လ်နီညို (El Niño) ဖြစ်စဉ်နှင့် ဆက်စပ်မှုကို အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် Analysis ပြုလုပ် သုံးသပ်တင်ပြအပ်ပါသည်။

၁။ လအလိုက် မိုးရေချိန် ခန့်မှန်းချက် သုံးသပ်ချက် (Monthly Analysis)

📌ဇူလိုင်လ ၂၀၂၆ (July 2026)

🔸ခန့်မှန်းချက်: မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း (မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်းအောက်ပိုင်း၊ မကွေး) နှင့် မြောက်ပိုင်းဒေသအချို့တွင် နှစ်စဉ်ရွာသွန်းမြဲအောက် (Below Normal) အနည်းငယ်မှ အသင့်အတင့် လျော့နည်းနိုင်ပြီး ဝါညိုရောင်/အဝါရောင် ကာလာပြသနေပါသည်။ သို့သော် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ (ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီ) နှင့် ချင်းပြည်နယ်တို့တွင် ရွာသွန်းမြဲအနီးအနား သို့မဟုတ် ရွာသွန်းမြဲထက် (Above Normal) အနည်းငယ် ပိုနိုင်သည့် အစိမ်းရောင်ဖျော့ဖျော့ကို တွေ့ရသည်။

🔸သုံးသပ်ချက်: မုတ်သုံကာလ အထွက်အထိပ် (Peak Monsoon) ဖြစ်သော်လည်း အလယ်ပိုင်းမိုးခေါင်ရေရှားဇုန် (Dry Zone) တွင် မိုးရွာသွန်းမှု အားနည်းနိုင်ခြေ ရှိနေသည်။

📌သြဂုတ်လ ၂၀၂၆ (August 2026)

🔸ခန့်မှန်းချက်: နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးနီးပါးတွင် ရွာသွန်းမြဲအောက် (Below Normal) လျော့နည်းသွားမည့် လက္ခဏာကို မြေပုံတွင် ပိုမိုထင်ရှားစွာ တွေ့ရပါသည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တို့တွင် မိုးခေါင်ရေရှားမှု သို့မဟုတ် မိုးပြတ်မှု (Dry Spells) ပိုမိုသိသာလာနိုင်ပြီး အဝါရောင်မှ လိမ္မော်ရောင်သန်းသော ကာလာများ ဖုံးလွှမ်းနေသည်။

🔸သုံးသပ်ချက်: မုတ်သုံလေ အားပျော့လာခြင်းနှင့်အတူ နိုင်ငံတစ်ဝန်း မိုးရွာသွန်းမှု သိသိသာသာ လျော့နည်းလာနိုင်သည့် အခြေအနေ ဖြစ်သည်။

📌စက်တင်ဘာလ ၂၀၂၆ (September 2026)

🔸ခန့်မှန်းချက်: မုတ်သုံဆုတ်ခွာချိန် (Monsoon Withdrawal) ကာလဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးနီးပါးတွင် ရွာသွန်းမြဲအောက် (Below Normal) လျော့နည်းနိုင်ခြေ အားကောင်းနေဆဲ ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေး၊ မကွေးနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တို့တွင် မိုးရေချိန် သိသိသာသာ လျော့နည်းနိုင်ကြောင်း ပြသနေပါသည်။

🔸သုံးသပ်ချက်: မုတ်သုံလေ သတ်မှတ်ရက်ထက် စောစီးစွာ ဆုတ်ခွာခြင်း (Early Monsoon Withdrawal) သို့မဟုတ် စက်တင်ဘာလအတွင်း ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်မှု အားနည်းခြင်းတို့ကြောင့် မိုးရွာသွန်းမှု လျော့နည်းခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

📌အောက်တိုဘာလ ၂၀၂၆ (October 2026)

🔸ခန့်မှန်းချက်: မုတ်သုံအလွန်ကာလ (Post-Monsoon) သို့ ကူးပြောင်းချိန်တွင်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတို့၌ ရွာသွန်းမြဲအောက် ဆက်လက်လျော့နည်းနေဦးမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း (ဧရာဝတီ၊ ရန်ကုန်၊ ပဲခူး၊ မွန်၊ ကရင်၊ တနင်္သာရီ) တို့တွင် ရွာသွန်းမြဲအနီးအနား (Near Normal) သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာနိုင်ခြေ ရှိသည်။

🔸သုံးသပ်ချက်: အောက်တိုဘာလတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည့် ကုန်းတွင်းပိုင်း မိုးကြိုးမုန်တိုင်း ဖြစ်ပေါ်မှု (Thunderstorm Activity) နှင့် ကပ္ပလီပင်လယ်ပြင်မှ လေဖိအားနည်းဆဲလ်များကြောင့် တောင်ပိုင်းတွင် မိုးအသင့်အတင့် ပြန်ရနိုင်သော်လည်း အထက်ပိုင်းတွင်မူ လျော့နည်းမြဲ လျော့နည်းနေမည် ဖြစ်သည်။

📌နိုဝင်ဘာလ ၂၀၂၆ (November 2026)

🔸ခန့်မှန်းချက်: ဆောင်းဦးကာလသို့ ရောက်ရှိလာချိန်တွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးနီးပါး၌ ခြောက်သွေ့သောအခြေအနေ (Dry Anomaly) ကို အဝါရောင်ဖျော့ဖျော့များဖြင့် ပြသနေပြီး၊ မိုးရွာသွန်းမှုသည် ရွာသွန်းမြဲအောက် သို့မဟုတ် ရွာသွန်းမြဲအနီးအနားတွင်သာ ရှိပါမည်။

🔸သုံးသပ်ချက်: ပုံမှန်အားဖြင့်လည်း နိုဝင်ဘာလသည် မိုးနည်းသောလဖြစ်သော်လည်း ယခုခန့်မှန်းချက်အရ ပုံမှန်ထက်ပင် ပိုမိုခြောက်သွေ့နိုင်ခြေ ရှိနေပါသည်။

၂။ ၂၀၂၆-၂၇ ခုနှစ် အယ်လ်နီညို (El Niño) အားကောင်းလာချိန်နှင့် ဆက်စပ်မှု သုံးသပ်ချက်

🔸Meteoblue SA-ENSEMBLE မှ ပြသနေသည့် ဇူလိုင်လမှ နိုဝင်ဘာလအထိ မိုးရွာသွန်းမှု လျော့နည်းနိုင်ခြေ ခန့်မှန်းချက်သည် ၂၀၂၆-၂၇ အယ်လ်နီညို (El Niño) ဖြစ်စဉ် အားကောင်းလာခြင်းနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်မှု ရှိနေပါသည်။

🔸မုတ်သုံလေအပေါ် သက်ရောက်မှု (Weakened Monsoon): အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားချိန်တွင် အနောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသများ၌ လေဖိအား မြင့်တက်လေ့ရှိပြီး အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှ တိုက်ခတ်လာသော အနောက်တောင်မုတ်သုံလေကို အားပျော့သွားစေပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဩဂုတ်နှင့် စက်တင်ဘာလများတွင် မိုးအားကိုးရသော မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ဒေသများ၌ မိုးရွာသွန်းမှု သိသိသာသာ လျော့နည်းသွားခြင်း ဖြစ်သည်။

🔸မုတ်သုံစောစီးစွာ ဆုတ်ခွာခြင်း (Early Withdrawal): ခန့်မှန်းချက်မြေပုံများအရ စက်တင်ဘာနှင့် အောက်တိုဘာလများတွင် နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းနှင့် အထက်ပိုင်း၌ မိုးသိသိသာသာ နည်းသွားခြင်းသည် အယ်လ်နီညိုနှစ်များတွင် ဖြစ်လေ့ရှိသည့် မုတ်သုံလေ မြန်မာနိုင်ငံမှ စောစီးစွာ ဆုတ်ခွာခြင်း (Early Monsoon Withdrawal) လက္ခဏာနှင့် ကိုက်ညီနေပါသည်။

🔸စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု (Agricultural Impact): ဇူလိုင်၊ ဩဂုတ်နှင့် စက်တင်ဘာလများသည် မိုးစပါးနှင့် အခြားမိုးသီးနှံများအတွက် ရေအလိုအပ်ဆုံး ကာလများ ဖြစ်သည်။ အယ်လ်နီညိုကြောင့် မိုးခေါင်ရေရှားမှု (Dry Spells) ရှည်ကြာပါက စိုက်ပျိုးရေ ပြတ်လတ်မှုနှင့် အပင်ဖြစ်ထွန်းမှုအပေါ် ထိခိုက်နိုင်ခြေ (Agricultural Drought Risk) မြင့်မားပါသည်။

💡နိဂုံးချုပ် အကြံပြုချက် - Meteoblue Multi-Model စနစ်အရ လာမည့် မုတ်သုံရာသီဝက်နှင့် မုတ်သုံအလွန်ကာလများသည် အယ်လ်နီညို၏ ရိုက်ခတ်မှုကြောင့် "မိုးနည်း၊ ခြောက်သွေ့၊ မိုးပြတ်" သည့် အခြေအနေကို ရင်ဆိုင်ရနိုင်ခြေ အလွန်များပါသည်။ ထို့ကြောင့် စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတွင် ရေစီမံခန့်ခွဲမှု (Water Resource Management) စောစီးစွာ ပြင်ဆင်ရန်နှင့် မိုးရွာသွန်းမှုပုံစံ ပြောင်းလဲမှုကို မျက်ခြေမပြတ် စောင့်ကြည့်ရန် လိုအပ်မည် ဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ် တင်ပြအပ်ပါသည်။

တင်ပြခဲ့သည့် Meteoblue SA-ENSEMBLE model အချက်အလက်များနှင့် မြေပုံ Analysis အရ -

📌"မိုးနည်း၊ ခြောက်သွေ့၊ မိုးပြတ်" သည့် အခြေအနေကို ပိုမိုရင်ဆိုင်ရနိုင်ခြေရှိသော ဒေသများ -

မြေပုံများ၏ အရောင်ပြသမှုပြင်းအား (Precipitation Anomaly Intensity) အပေါ် အခြေခံ၍ သုံးသပ်ရလျှင် အယ်လ်နီညို၏ ရိုက်ခတ်မှုကြောင့် မိုးရွာသွန်းမှု နှစ်စဉ်ရွာသွန်းမြဲအောက် သိသိသာသာလျော့နည်းပြီး ခြောက်သွေ့နိုင်မည့်ဒေသများမှာ -

🔸မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း မိုးခေါင်ရေရှားဇုန် (Dry Zone): မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အောက်ပိုင်း။

🔸မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းနှင့် ကုန်းတွင်းပိုင်းဒေသများ: စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအထက်ပိုင်း၊ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်း၊ အရှေ့ပိုင်း)။

🔸ချင်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်: ဤကုန်းတွင်းပိုင်း တောင်တန်းဒေသများသည်လည်း ဩဂုတ်လမှ စတင်ကာ အဝါရောင်နှင့် လိမ္မော်ရောင်သန်းသော မိုးနည်းသည့်ဇုန်အောက်သို့ ရောက်ရှိနေပါသည်။

📌မြန်မာပြည်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် ရင်ဆိုင်ရနိုင်မည့် ရာသီဥတုအခြေအနေ

(တနင်္သာရီတိုင်း၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ရန်ကုန်တိုင်း၊ ဧရာဝတီတိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်း) စသည့် မြန်မာပြည်တောင်ပိုင်းဒေသများသည် အခြားကုန်းတွင်းပိုင်းဒေသများနှင့်စာလျှင် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ မုတ်သုံလေနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော်လည်း၊ အယ်လ်နီညိုနှစ်ဖြစ်သည့်အတွက် ပုံမှန်နှစ်များထက် ထူးခြားသော ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုများကို ရင်ဆိုင်ရနိုင်ပါသည်။

🔸ဇူလိုင်နှင့် ဩဂုတ်လ (မုတ်သုံကာလအတွင်း): မြေပုံအရ ဇူလိုင်လတွင် တောင်ပိုင်းဒေသအချို့၌ ရွာသွန်းမြဲအနီးအနား သို့မဟုတ် အနည်းငယ်ပိုနိုင်သော်လည်း၊ ဩဂုတ်လသို့ရောက်လျှင် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် မိုးအားလျော့သွားသည့်ဇုန်ထဲတွင် ပါဝင်နေသည်။ ထို့ကြောင့် ဩဂုတ်လအတွင်း တောင်ပိုင်းဒေသများတွင်လည်း ပုံမှန်ထက် မိုးရွာရက်နည်းခြင်း သို့မဟုတ် ရက်ရှည်မိုးပြတ်ခြင်း (Dry Spells) ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

🔸စက်တင်ဘာနှင့် အောက်တိုဘာလ (မုတ်သုံဆုတ်ခွာချိန်): အယ်လ်နီညိုကြောင့် မုတ်သုံလေသည် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းမှ ပုံမှန်ထက် စောစီးစွာ ဆုတ်ခွာသွားနိုင်ခြေ ရှိပါသည်။ သို့သော် အောက်တိုဘာလ မြေပုံအရ တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် အစိမ်းဖျော့ရောင်/မီးခိုးရောင် (Near Normal) ပြန်ဖြစ်လာသည်ကို တွေ့ရသဖြင့် မုတ်သုံဆုတ်ပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည့် ဒေသတွင်း မိုးကြိုးမုန်တိုင်းများ (Local Thunderstorms) နှင့် ကပ္ပလီပင်လယ်ပြင်တွင် ဖြစ်ပေါ်မည့် လေဖိအားနည်းဆဲလ်များကြောင့် ရက်တိုမိုးကြီးခြင်းမျိုးသာ ကြုံရနိုင်ပြီး မိုးရေချိန်စုစုပေါင်းမှာ ပုံမှန်ထက် လျော့နည်းနိုင်ပါသည်။

🔸နိုဝင်ဘာလ (ဆောင်းဦးကာလ): နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးနှင့်အတူ တောင်ပိုင်းဒေသများတွင်ပါ ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုသို့ စောစီးစွာ ကူးပြောင်းသွားမည် ဖြစ်သည်။

📌စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများအတွက် အကြံပြုချက်နှင့် ပြင်ဆင်ရန်များ

မြန်မာပြည်တောင်ပိုင်းသည် မိုးစပါး အဓိကစိုက်ပျိုးရာဒေသဖြစ်သဖြင့် မိုးရွာသွန်းမှုပုံစံ မမှန်ခြင်းနှင့် စောစီးစွာ ခြောက်သွေ့ခြင်းဒဏ်ကို အောက်ပါအတိုင်း ကြိုတင်ပြင်ဆင်သင့်ပါသည်။

🔸ရေစီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ရေစုဆောင်းခြင်း (Water Harvesting) - ဇူလိုင်နှင့် ဩဂုတ်လအတွင်း ရရှိသည့် မိုးရေကို လယ်ကွင်းများအတွင်း သို့မဟုတ် ဒေသအလိုက် ရေကန်များ၊ ဆည်မြောင်းများတွင် အလေအလွင့်မရှိအောင် အမြင့်ဆုံးအဆင့်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းစုဆောင်းထားရန် လိုအပ်သည်။ ဩဂုတ်/စက်တင်ဘာ မိုးပြတ်နိုင်ခြေရှိသောကာလတွင် သီးနှံများ ရေငတ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် ကူညီရေသွင်းနိုင်မည့် အလှည့်ကျရေပေးဝေရေးစနစ်ကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားရပါမည်။

🔸သီးနှံပုံစံနှင့် သက်တမ်းရွေးချယ်မှု (Crop & Variety Selection) - မုတ်သုံစောစောဆုတ်ခွာနိုင်ခြေနှင့် မိုးနှောင်းပိုင်း ခြောက်သွေ့နိုင်ခြေ မြင့်မားသောကြောင့် သက်တမ်းရှည်စပါးမျိုးများထက် သက်တမ်းတို/သက်တမ်းအလတ်စပါးမျိုးများ (Short-duration varieties) သို့မဟုတ် မိုးခေါင်ဒဏ်ခံနိုင်သော စပါးမျိုးစေ့များကို ရွေးချယ်စိုက်ပျိုးသင့်သည်။ အကယ်၍ မိုးနှောင်းပိုင်းတွင် ရေလုံလောက်မှု မရှိနိုင်တော့ပါက ရေလိုအပ်ချက်နည်းသော သီးညှပ်/သီးထပ်သီးနှံများ (ဥပမာ - ပဲမျိုးစုံ သို့မဟုတ် ဆီထွက်သီးနှံများ) သို့ အမြန်ကူးပြောင်း စိုက်ပျိုးနိုင်ရန် မျိုးစေ့နှင့် သွင်းအားစုများကို ကြိုတင်စုဆောင်းထားသင့်သည်။

🔸စိုက်ပျိုးချိန်ညှိခြင်း (Adjusting Planting Calendar) - မိုးရွာသွန်းမှု အခြေအနေကို ဒေသတွင်း မိုးလေဝသသတင်းများနှင့် ချိတ်ဆက်၍ ပျိုးထောင်ခြင်း၊ ရွှေ့ပြောင်းစိုက်ပျိုးခြင်း ကာလများကို အချိန်ကိုက်ဖြစ်အောင် ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်ရပါမည်။

🔸ဆောင်းသီးနှံနှင့် နွေသီးနှံအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်း - နိုဝင်ဘာလမှစတင်၍ သိသိသာသာ ခြောက်သွေ့လာနိုင်သဖြင့် ဆောင်းသီးနှံ စိုက်ပျိုးမည့် တောင်သူများသည် မြေအစိုဓာတ် ရှိနေစဉ်အတွင်း စောစီးစွာ စိုက်ပျိုးနိုင်ရေး (Early Sowing) နှင့် နွေသီးနှံအတွက် သဘာဝမြေအောက်ရေ သို့မဟုတ် မြစ်ရေတင်စနစ်များ မည်သို့အသုံးပြုမည်ကို ကြိုတင်တွက်ချက်ထားသင့်ပါသည်။

(အပိုင်း - ၁) ENSO ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှုများ၊ El Niño လက်ရှိအခြေအနေ

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့အထိ အပူပိုင်းပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာသည် တက်ကြွသော အယ်လ်နီညို (El Niño) အခြေအနေသို့ ကူးပြောင်းရောက်ရှိသွားပြီဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် "အယ်လ်နီညို သတိပေးချက် (El Niño Advisory)" ထုတ်ပြန်ထားသည်။ မကြာသေးမီက လေ့လာစောင့်ကြည့်ချက်များအရ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းအီကွေတာဒေသတစ်လျှောက်တွင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အပူချိန်များ (SSTs) မှာ ပုံမှန်ထက် မြင့်တက်နေကြောင်း ပြသနေသည်။

ဤသို့သော သမုဒ္ဒရာအခြေအနေများသည် အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်နှင့် ကိုက်ညီသည့် လေထုလည်ပတ်မှု မူမမှန်မှုများနှင့်အတူ ယှဉ်တွဲဖြစ်ပေါ်နေခြင်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိခန့်မှန်းချက်များအရ အယ်လ်နီညိုအခြေအနေသည် ယခုနှစ်၏ ကျန်ရှိသောကာလတစ်လျှောက်တွင် ဆက်လက်အားကောင်းလာမည်ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းမှ ၂၀၂၇ ခုနှစ်ဦး ကမ္ဘာ့မြောက်ခြမ်း၏ ဆောင်းရာသီအထိ ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဟု ညွှန်ပြနေသည်။

လက်ရှိ ENSO သတိပေးချက်စနစ် အခြေအနေ (Current ENSO Alert System Status)

ရာသီဥတုခန့်မှန်းရေးစင်တာ (CPC) နှင့် အမျိုးသားပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ခန့်မှန်းရေးစင်တာများ (NCEP) တို့မှ ထုတ်ပြန်ထားသော နောက်ဆုံးရအခြေအနေများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -

သတိပေးချက်အဆင့် (Alert Status): အယ်လ်နီညို သတိပေးချက် (El Niño Advisory)
လက်ရှိအခြေအနေ (Current Conditions): အယ်လ်နီညိုအခြေအနေများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။
ခန့်မှန်းချက် (Forecast): အယ်လ်နီညိုသည် ၂၀၂၆-၂၇ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့မြောက်ခြမ်း ဆောင်းရာသီအထိ ဆက်လက်အားကောင်းလာမည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ အားကောင်းသော အယ်လ်နီညို့ဖြစ်နိုင်ခြေ ၆၃% အထိရှိလာကြောင်း ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့ထုတ် NOAA ထုတ်ပြန်ချက်တွင် တွေ့ရသည်။

သမုဒ္ဒရာအခြေအနေများနှင့် ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှုများ (Oceanic Conditions and Evolution)

အပူပိုင်းပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာသည် လွန်ခဲ့သည့်တစ်နှစ်အတွင်း သိသာထင်ရှားသော အပြောင်းအလဲတစ်ခုကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ ပုံမှန်အောက် အပူချိန်နိမ့်ကျခဲ့သော “လာနီညာ”ကာလမှသည် လက်ရှိတွင် “အယ်လ်နီညို”အဖြစ် ခိုင်မာလာသည့် အပူရှိန်မြင့်တက်မှုအလားအလာသို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။

ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အပူချိန် (SST) ကွဲလွဲမှုများ

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အပူချိန် (SST) ပုံမှန်အောက် လျော့နည်းခဲ့ပြီးနောက်၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ လဆန်းပိုင်းတွင် အီကွေတာပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ အရှေ့ဘက်အစွန်းပိုင်း၌ အပူချိန် စတင်မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလလယ်ကတည်းက ဤကဲ့သို့ ပုံမှန်ထက်မြင့်မားသော SST အပူချိန်များသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအလယ်ပိုင်းမှ အရှေ့ပိုင်းအထိ တဖြည်းဖြည်း တိုးပွားလာခဲ့သည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လဆန်းပိုင်းအထိ အဓိကကျသော နီညို (Niño) ရေပြင်ဇုန်များ၏ တစ်ပတ်တာ SST ကွဲလွဲမှုများသည် ထင်ရှားသော အပူရှိန်မြင့်တက်မှုအလားအလာကို ပြသနေပြီး၊ အထူးသဖြင့် အရှေ့ဘက်ရေပြင်ဇုန်များတွင် ပိုမိုသိသာသည် -

ရေအောက်မျက်နှာပြင်အခြေအနေများနှင့် အပူပမာဏ (Subsurface Conditions and Heat Content)

ရေအောက်မျက်နှာပြင် ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေများသည်လည်း လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသော အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်ကို ထောက်ပံ့ပေးနေသည် -

သမုဒ္ဒရာအပေါ်ယံပိုင်း အပူပမာဏ - အီကွေတာအောက် သမုဒ္ဒရာအပေါ်ယံပိုင်း (မီတာ ၀ မှ ၃၀၀ အနက်) တစ်ပြင်လုံးရှိ အပူပမာဏသည် လက်ရှိတွင် ပုံမှန်ထက် မြင့်မားနေသည်။ ဒါသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာရေပြင် ပူနွေးလာမှု (အယ်လ်နီညို) ဖြစ်စဉ်၏ အစောပိုင်းအဆင့်များတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော သဘာဝဖြစ်သည်။
Thermocline Slope Index (ရေအေးနှင့်ရေပူအလွှာကြား ဒေါင့်အညွှန်းကိန်း) - ဤညွှန်းကိန်းသည် လက်ရှိတွင် ပုံမှန်အောက် လျော့နည်းနေသည်။ ဤသို့ Thermocline Slope Index လျော့နည်းသွားခြင်းသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတစ်လျှောက် အနက် ၂၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ရှိသော ရေပူရေအေးကြားအလွှာ (Isotherm) ညီညာလာမှုကို ညွှန်ပြနေခြင်းဖြစ်ပြီး ရေနွေးလှိုင်းဖြစ်စဉ်များ၏ အမှတ်အသားတစ်ခုဖြစ်သည်။
ရေအောက်မျက်နှာပြင် အပူချိန်မူမမှန်မှုများ - ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလလယ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလနှောင်းပိုင်းအတွင်း ရေအောက်မျက်နှာပြင်တွင် အပေါင်းလက္ခဏာဆောင်သော (ပုံမှန်ထက်ပူသော) “အပူချိန်-မူမမှန်မှုများ” ဖြစ်ထွန်းခဲ့သည်။ မေလတွင် ခေတ္တမျှ ပြန်လည်လျော့ကျခဲ့သော်လည်း၊ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်လအတွင်း ဤမူမမှန်မှုများသည် ပစိဖိတ်အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းတို့တွင် ပြန်လည်အားကောင်းလာပြီး ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။

လေထုလည်ပတ်မှုပုံစံများ (Atmospheric Circulation Patterns) - လေထုဆိုင်ရာ ညွှန်းကိန်းများသည် သမုဒ္ဒရာရေပြင်ပူနွေးလာမှုနှင့် တစ်ထပ်တည်း ကျလာခဲ့ပြီး၊ ရေနှင့်လေထု အပြန်အလှန်ဆက်စပ်မှုရှိသော (Coupled ENSO) ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားနေကြောင်း အတည်ပြုပေးနေသည်။

မိုးတိမ်ဖြစ်ထွန်းမှုနှင့် မိုးရွာသွန်းမှု (Outgoing Longwave Radiation - OLR) - လွန်ခဲ့သည့် ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း ထွက်ခွာလာသော လှိုင်းရှည်ရောင်ခြည်ဖြာထွက်မှု (OLR) အချက်အလက်များအရ အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရှိရသည် -

မိုးတိမ်ဖြစ်ထွန်းမှု အားကောင်းခြင်း - ရက်စွဲမျဉ်း (Date Line) အနီးနှင့် ပစိဖိတ်အရှေ့အလယ်ပိုင်းတို့တွင် ပုံမှန်အောက်လျော့နည်းသော OLR (မိုးတိမ်ဖြစ်ထွန်းမှုနှင့် မိုးရွာသွန်းမှု အားကောင်းခြင်းကို ပြဆိုသည်) ကို သိသာစွာ တွေ့ရသည်။
မိုးတိမ်ဖြစ်ထွန်းမှု အားနည်းခြင်း - ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊ အီကွေတာတောင်ဘက် အင်ဒိုနီးရှားမှ ပစိဖိတ်အလယ်ပိုင်းအထိ ဒေသများတွင်လည်းကောင်း ပုံမှန်ထက်မြင့်မားသော OLR (မိုးတိမ်ဖြစ်ထွန်းမှု အားနည်း/ခြောက်သွေ့ခြင်းကို ပြဆိုသည်) ကို လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။

လေတိုက်နှုန်း မူမမှန်မှုများ (Wind Anomalies)

အောက်ခြေလေထု - အီကွေတာပစိဖိတ်အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတို့တွင် 850-hPa လေဖိအားအဆင့်၌ အနောက်ဘက်မှ တိုက်ခတ်သော လေမူမမှန်မှုများ (Westerly wind anomalies) ကို တွေ့ရသည်။
အပေါ်ယံလေထု - 200-hPa လေဖိအားအဆင့် (အမြင့်ပိုင်း) တွင် အီကွေတာပစိဖိတ်အရှေ့အလယ်ပိုင်း၌ အရှေ့လေမူမမှန်မှုများကို တွေ့ရပြီး၊ အီကွေတာပစိဖိတ်အရှေ့ပိုင်းတွင်မူ အနောက်လေမူမမှန်မှုများကို တွေ့ရသည်။
လေပွေစုံတွဲ (Anticyclonic Couplet) ပစိ -ဖိတ်အရှေ့ပိုင်း အီကွေတာကို ခွလျက်ရှိသော မူမမှန်သည့် လေထုဖိအားမြင့် လေပွေစုံတွဲတစ်ခုကိုလည်း လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။

"Anticyclonic Couplet" ဆိုသည်မှာ အီကွေတာ၏ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တို့တွင် ဟန်ချက်ညီစွာ ယှဉ်တွဲဖြစ်ပေါ်နေသော လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း (High Pressure Systems) နှစ်ခုကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာပြသမှုတွင် ၎င်းတို့၏ တည်နေရာကို အီကွေတာ (Equator) အပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ပြသထားသည်။

"လေထုလည်ပတ်ပုံ" အပိုင်းတွင် ကမ္ဘာ့လည်ပတ်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သောအား (Coriolis Effect) အရ မြောက်ဘက်ခြမ်းနှင့် တောင်ဘက်ခြမ်းတို့တွင် လေတိုက်နှုန်း လည်ပတ်ပုံ မတူညီမှုကို ရှင်းပြထားသည်။ "အယ်လ်နီညိုနှင့် ဆက်စပ်မှု" အပိုင်းတွင် ဤစနစ်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ ပူနွေးလာမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထု၏ တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ “မိုးနည်းခြင်း” “အပူချိန်မြင့်ခြင်း” စသည့်အကျိုးဆက်များ ဖြစ်စေနိုင်သည်ကို ပြသထားသည်။

ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှုအပေါ် သက်ရောက်စေသော အချက်များ (Factors Influencing Evolution)

မကြာခဏဆိုသလို မက်ဒင်-ဂျူလီယန် လှိုင်းရွေ့လျားမှု (MJO - Madden-Julian Oscillation) နှင့် ဆက်စပ်နေလေ့ရှိသော ရာသီတွင်းပြောင်းလဲမှုများသည် သမုဒ္ဒရာမျက်နှာပြင်နှင့် ရေအောက်အခြေအနေများကို သက်ရောက်မှုရှိစေကြောင်း ပေါ်လွင်စေသည်။ အထူးသဖြင့် (MJO လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် မကြာခဏ ဆက်စပ်နေသော) အောက်ခြေအရှေ့လေများ သိသိသာသာ အားပျော့သွားခြင်းသည် အရှေ့ဘက်သို့ ရွေ့လျားတတ်သော အီကွေတာသမုဒ္ဒရာ ကယ်လ်ဗင်လှိုင်းများ (Kelvin waves) ကို စတင်ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် အယ်လ်နီညိုအခြေအနေများ ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးပြီး အားကောင်းလာစေရန် အထောက်အကူပြုသည်။

နည်းစနစ်ဆိုင်ရာ မှတ်စု (Methodology Note)

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့မှစတင်၍ အပူပိုင်းပစိဖိတ် SST မူမမှန်မှုများနှင့် နီညို-အညွှန်းကိန်းများကို ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အပူချိန် မူမမှန်မှု (RONI) စနစ်ဖြင့် အစီရင်ခံတင်ပြထားသည်။ ဤနည်းစနစ်သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ကမ္ဘာ့သမုဒ္ဒရာအပူချိန် အလားအလာများအကြား ENSO ၏ ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှုကို ပိုမိုတိကျစွာ သက်သေပြနိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ လွန်ခဲ့သည့် သီတင်းပတ် ၄ ပတ်အတွင်း ပစိဖိတ်အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းတို့တွင် အပေါင်းလက္ခဏာဆောင်သော (ပူနွေးသော) SST အပြောင်းအလဲများကို အထင်ရှားဆုံးတွေ့ရပြီး၊ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာအများစုနှင့် ပစိဖိတ်အနောက်ဘက်အစွန်းပိုင်းတို့တွင်မူ အနှုတ်လက္ခဏာဆောင်သော (အေးမြသော) အပြောင်းအလဲများကို လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့ရသည်။

(အပိုင်း - ၂) မြန်မာနိုင်ငံနှင့်အနီးဝန်းကျင် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်းသို့ သက်ရောက်နိုင်သည့် ရာသီဥတုအခြေအနေများ

NOAA/CPC ၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လလယ်ထုတ် အစီရင်ခံစာအရ အပူပိုင်းပစိဖိတ်ရေပြင်သည် အယ်လ်နီညို (El Niño) အခြေအနေသို့ အပြည့်အဝ ကူးပြောင်းရောက်ရှိသွားပြီ ဖြစ်ပြီး၊ ရာသီဥတုစနစ်တစ်ခုလုံး (သမုဒ္ဒရာနှင့်လေထု) ပေါင်းစည်းကာ ဆက်လက်အားကောင်းလာမည့် အနေအထားရှိပါသည်။

ဤအခြေအနေသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရာသီဥတု၊ မိုးရွာသွန်းမှုပုံစံနှင့် အပူချိန်များအပေါ် သက်ရောက်မှု ကြီးမားစွာ ရှိလာနိုင်ပါသည်။ အသေးစိတ် သုံးသပ်ချက်နှင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်မည့် ကာလကို အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းတင်ပြအပ်ပါသည် -

၁။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုအပေါ် သက်ရောက်နိုင်မည့် အခြေအနေများ

အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်သည် ကမ္ဘာ့လေထုလည်ပတ်မှုကို ပြောင်းလဲစေသဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှမ်းတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် "မိုးနည်းခြင်းနှင့် အပူချိန်မြင့်မားခြင်း" ကို ဖြစ်ပေါ်စေလေ့ရှိသည်။ အစီရင်ခံစာပါ အချက်အလက်များနှင့် ချိတ်ဆက်၍ အောက်ပါအတိုင်း သက်ရောက်နိုင်ပါသည် -

မုတ်သုံလေ အားပျော့ခြင်းနှင့် မိုးခေါင်/မိုးပြတ်ခြင်း - ဖိလစ်ပိုင်နှင့် အင်ဒိုနီးရှားမှသည် ပစိဖိတ်အလယ်ပိုင်းအထိ (မြန်မာနိုင်ငံအနီးဝန်းကျင် အရှေ့တောင်အာရှဒေသ) တွင် မိုးတိမ်ဖြစ်ထွန်းမှုကို အားဖြတ်နှိမ်နှင်းခံထားရကြောင်း (Suppressed Convection/Above-average OLR) ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်မည့် အနောက်တောင်မုတ်သုံလေ၏ အရှိန်အဟုန်ကို အားပျော့စေနိုင်ပြီး၊ ယခု ၂၀၂၆ မိုးရာသီ (ဇူလိုင်၊ ဩဂုတ်၊ စက်တင်ဘာ) အတွင်း မိုးရွာသွန်းမှု ပုံမှန်အောက် လျော့နည်းခြင်း၊ မိုးခေါင်ခြင်း သို့မဟုတ် ရက်ရှည်မိုးပြတ်ခြင်း (Monsoon Break) တို့ကို ကြုံတွေ့ရနိုင်ပါသည်။

မုတ်သုံလေ ကုန်းတွင်းမှ စောစီးစွာပြန်လည်ဆုတ်ခွာခြင်း - အယ်လ်နီညို အားကောင်းသည့်နှစ်များတွင် အနောက်တောင်မုတ်သုံလေသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းမှ ပုံမှန်ထက် စောစီးစွာ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားတတ်သဖြင့် မိုးရာသီတိုတောင်းသွားတတ်ခြင်း နှင့် မိုးနှောင်းကာလ (စက်တင်ဘာ/အောက်တိုဘာ) တွင် ရေပြတ်လတ်မှု စတင်ခြင်းမျိုး ဖြစ်တတ်ပါသည်။

ကုန်းတွင်းပိုင်း အပူချိန်များ ပုံမှန်ထက် သိသိသာသာ မြင့်မားလာခြင်း - မိုးတိမ်ဖြစ်ထွန်းမှု နည်းပါးခြင်းနှင့် အယ်လ်နီညို၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အပူချိန်မြှင့်တင်မှု သက်ရောက်မှုတို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှမ်းတွင် နေ့ပူချိန်များ ပုံမှန်ထက် ပိုမိုမြင့်မားနေမည် ဖြစ်သည်။

ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်မှု ပုံစံပြောင်းလဲခြင်း - အယ်လ်နီညိုကြောင့် လေထုအထက်နှင့်အောက် လေတိုက်နှုန်းကွာခြားချက် (Vertical Wind Shear) ပြင်းထန်လာတတ်သဖြင့်၊ မိုးလယ်နှင့် မိုးနှောင်းကာလများတွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၌ မုန်တိုင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေကို ရေတိုအားဖြင့် လျော့နည်းစေနိုင်သော်လည်း၊ မုန်တိုင်းဖြစ်ပါက ရုတ်တရက်အားကောင်းလာခြင်းနှင့် လမ်းကြောင်း ပြောင်းလဲတတ်ခြင်း စသည့် သဘာဝရှိပါသည်။

၂။ မည်သည့်အချိန် (ခုနှစ်/လ) တွင် သက်ရောက်မှု အရှိန်အဟုန်အပြင်းဆုံး ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသနည်း?

အစီရင်ခံစာ၏ ကာလပြဌာန်းချက် ခန့်မှန်းချက် (Forecast) အရ အယ်လ်နီညိုသည် ယခု ၂၀၂၆ ခုနှစ်-နှစ်ကုန်အထိ ဆက်လက်အားကောင်းနေမည်ဖြစ်ရာ သက်ရောက်မှုကာလကို အပိုင်း (၃) ပိုင်းဖြင့် မြင်တွေ့ရမည် ဖြစ်သည် -

ကာလအပိုင်းအခြားနှင့် ဖြစ်နိုင်သည့်အခြေအနေ ၁ - ၂၀၂၆ ဇွန်လ မှ ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာလ - (မိုးနည်း/မိုးပြတ်)
ကာလအပိုင်းအခြားနှင့် ဖြစ်နိုင်သည့်အခြေအနေ ၂ - ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာလ မှ ၂၀၂၇ ဇန်နဝါရီလ - (ဆောင်းပူ/မိုးသီးနှံထိခိုက်)
ကာလအပိုင်းအခြားနှင့် ဖြစ်နိုင်သည့်အခြေအနေ ၃ - ၂၀၂၇ ဖေဖော်ဝါရီလ မှ မေလ - (ပြင်းထန်အပူလှိုင်း/ရေရှား)

၃။ ကာလအပိုင်းအခြားအလိုက် ဖြစ်နိုင်ခြေများ -

(က) ရေတိုသက်ရောက်မှု (၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ မှ စက်တင်ဘာလအထိ) - ယခု မိုးရာသီကာလအတွင်းမှာပင် မိုးရွာသွန်းမှု ပုံမှန်အောက် လျော့နည်းသည့်ဒဏ်ကို စိုက်ပျိုးရေးဒေသများ (အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း မိုးနည်းရေရှားဒေသနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသအချို့) တွင် စတင်သတိပြုမိလာရပါလိမ့်မည်။

(ခ) အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိမည့်ကာလ (၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ မှ ၂၀၂၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလအထိ) - အယ်လ်နီညိုသည် "ကမ္ဘာ့မြောက်ခြမ်း၏ ဆောင်းရာသီ (Northern Hemisphere Winter 2026-27)" တွင် အားအကောင်းဆုံး အထွတ်အထိပ် (Peak) သို့ ရောက်ရှိမည်ဟု အတိအလင်း ဆိုထားသည်။

(ဂ) ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်း (အောက်တိုဘာ၊ နိုဝင်ဘာ၊ ဒီဇင်ဘာ) နှင့် ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ များတွင် ဆောင်းရာသီဖြစ်သော်လည်း ပုံမှန်ထက် သိသိသာသာ ပူနွေးသော "ဆောင်းအပူချိန်မြင့်မားသော" ဖြစ်စဉ်ကို ကြုံတွေ့ရနိုင်ပြီး၊ မိုးနှောင်းသီးနှံနှင့် ဆောင်းသီးနှံ စိုက်ပျိုးရေအတွက် အခက်အခဲ ရှိလာနိုင်ပါသည်။

(ဃ) နောက်ဆက်တွဲ အပြင်းထန်ဆုံးသက်ရောက်မှု (၂၀၂၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ မှ မေလအထိ) - အယ်လ်နီညို၏ သဘာဝအရ သမုဒ္ဒရာ၌ အားကောင်းပြီးနောက် ကုန်းတွင်းပိုင်းတွင် အပူရှိန်သက်ရောက်မှု ပြင်းထန်လေ့ရှိရာ ၂၀၂၇ ခုနှစ်၏ နွေရာသီ (မတ်၊ ဧပြီ၊ မေ) တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အပူလှိုင်း (Heatwave) များ အလွန်ပြင်းထန်ခြင်း၊ အမြင့်ဆုံးစံချိန်တင်အပူချိန်များ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် သောက်သုံးရေ ရှားပါးမှုပြဿနာများ ပိုမိုဆိုးရွားစွာ ကြုံတွေ့ရနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိပါသည်။

အနှစ်ချုပ် သတိပေးချက် - ၂၀၂၆ ဇွန်လလယ် လက်ရှိအခြေအနေမှစတင်၍ အယ်လ်နီညိုကာလအတွင်းထဲ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်ရာ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ၊ ရေအရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲမှုများနှင့် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးကဏ္ဍ (အပူဒဏ်ကာကွယ်ရေး) တို့တွင် ယခု ၂၀၂၆ မိုးရာသီမှသည် ၂၀၂၇ ခုနှစ် နွေရာသီအထိ ရေရှည်အတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများ မဖြစ်မနေ ပြုလုပ်ထားသင့်ပါသည်။